خطبه اول نماز عبادی ـ سیاسی جمعه شهرستان میاندورود
به امامت حجتالاسلام والمسلمین غفاری جمعه 29 اسفندماه ۱۴۰۴
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله رب العالمین، نحمده و نستعینه و نستغفره، و نصلّی و نعلّم علی سیدنا و نبینا محمد و آله الطاهرین.
اوصیکم عبادالله و نفسی بتقویالله؛ فإنّ التقوی خیرُ زادٍ لیومِ المعاد.
برادران و خواهران ایمانی؛
یکی از برجستهترین معارف اسلام که در متن قرآن و سنت به زیبایی ترسیم شده، مفهوم همبستگی و اخوت است؛ پیوندی که ساختار اجتماعی مسلمانان را دگرگون ساخت و بنیانی نو برای روابط انسانها در پرتو ایمان و اخلاق بنا کرد.
در روزگاری که جامعه عرب پیش از اسلام بر مدار قبیله، نسب و خون میچرخید، و ارزش هر فرد در پیوندهای خویشاوندی تعریف میشد، خداوند نور هدایت را فرو فرستاد و انسان را از حصار تعصبات جاهلی به فضای وسیع ایمان و اخوت فراخواند. قرآن کریم در آیه ۱۰۳ سوره آلعمران میفرماید:
وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّهِ جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا…
و اذْکُرُوا نِعْمَتَ اللّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أعداءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً
این آیه بهروشنی بیان میکند که جامعه عرب بر لبهی پرتگاه دشمنی و واگرایی قرار داشت، اما اسلام با نور هدایت خود دلها را متحد ساخت و برادری دینی را جایگزین پیوندهای محدود قبیلهای کرد.
قرآن در آیهای دیگر میفرماید: «اِنَّمَا المُؤمِنونَ إِخوَةٌ»
این تعبیر موجز و ژرف، اساس روابط اجتماعی مسلمانان را بیان میکند: برادری.
نمونههای روشن این پیوند نوین را در سیره نبوی میبینیم. حادثه عظیم هجرت از مکه به مدینه یکی از مهمترین عرصههای تحقق عملی اخوت اسلامی بود. پیامبر اکرم (ص) میان مهاجر و انصار عقد اخوت برقرار کرد؛ انصار خانهها، اموال و داراییهای خود را با مهاجران تقسیم کردند و جامعهای نو بر پایه ایمان و ایثار شکل گرفت؛ رفتاری که در تاریخ بشریت بیسابقه بود.
در میدانهای سخت نیز این حقیقت نمایان شد. در جنگ بدر، بسیاری از مؤمنان بر خلاف تعصبات جاهلی، در برابر خویشان مشرک خود ایستادند؛ یعنی ایمان، جای خون و قبیله را گرفت و معیار برتری، تقوا و عدالت شد. رسول خدا (ص) هشدار دادند:
«مَن اَصبَحَ و لا یهتَمُّ بِأمورِ المُسلِمینَ فَلَیْسَ بِمُسلِم»
این حدیث شریف نشان میدهد که بیتفاوتی نسبت به سرنوشت جامعه ایمانی، با روح اسلام ناسازگار است.
امیرمؤمنان علی (ع) دایره این همبستگی را فراتر برده، و فرمودند:
«الناسُ صِنفانِ؛ اِمّا أخٌ لَکَ فِی الدّینِ، أو نَظیرٌ لَکَ فِی الخَلق»
مردم یا برادر دینی تو هستند، یا برادر تو در آفرینش.
بر این اساس، اسلام انسان را تنها به برادری ایمانی فرا نمیخواند، بلکه برادری انسانی را نیز ارزش میشمرد؛ یعنی انسان مؤمن نمیتواند نسبت به رنج دیگران بیتفاوت باشد.
در ادامه همین سنت نورانی، در معارف مهدوی نیز پیوند میان عدل، همبستگی و رهایی انسان برجسته است. در روایات آمده است:
«یَملَأُ اللّهُ بِهِ الأرضَ قِسطاً و عَدلاً بَعدَ ما مُلِئَت ظُلماً وَ جَوراً»
ظهور امام مهدی (عج)، عهد تازهای از عدالت و کرامت انسانی را نوید میدهد و همه انسانها را به سوی ارزشهای توحیدی، اخلاقی و معنوی دعوت میکند.
در این زمینه، سرزمین قدس و مسجدالاقصی جایگاهی ویژه دارد؛ اما نه از منظر نزاع سیاسی، بلکه از منظر وحی، تاریخ ادیان، و پیوند عمیق معنوی مسلمانان با این سرزمین مقدس.
قدس، نخستین قبله مسلمانان و محل معراج پیامبر اکرم (ص) است. قرآن کریم در آیه آغازین سوره اسراء میفرماید:
«سُبحانَ الّذی أسری بِعَبدِه لَیلاً مِنَ المَسجِدِ الحَرامِ إِلَی المَسجِدِ الأقصی الَّذی بارَکنا حَولَه»
این آیه نشان میدهد که مسجدالاقصی و پیرامون آن از نظر مادی و معنوی مبارک شمرده شده است.
در تاریخ صدر اسلام، تغییر قبله نیز نشانهای مهم از اهمیت این سرزمین بود؛ مسلمانان سالها به سوی بیتالمقدس نماز میگزاردند و پس از فرمان الهی در مسجد ذوقبلتین، قبله به خانه کعبه تغییر یافت. این رخداد، بخشی از هویت عبادی جامعه اسلامی باقی ماند.
در معارف روایی نیز بیتالمقدس در آیندهنگری اسلامی جایگاهی برجسته دارد. برخی روایات از رخدادهای معنوی و سرنوشتسازی در عصر ظهور سخن میگویند: از نقش حضرت عیسی(ع) در یاری امام مهدی(عج)، تا تجلی ایمان و عدالت در سرزمینی که خاستگاه پیامبران الهی بوده است. این مباحث، اشاره به حقیقتی والاتر دارد: پیوند تاریخی ادیان الهی در مسیر حق، عدالت و توحید.
در پرتو این معارف، روز قدس یادآور پیوند عمیق میان مسلمانان و سرزمینهای مقدس است؛ یادآور مسئولیت اخلاقی و انسانی انسان مؤمن در برابر رنجها و کرامت بشر؛ یادآور اینکه جایگاه مسجدالاقصی در قلب امت اسلامی یک جایگاه ایمانی، تاریخی و توحیدی است.
امروز نیز ما در نماز جمعه، که نماد آگاهی، تقوا و وحدت جامعه اسلامی است، این پیوندهای نورانی را مرور میکنیم تا ایمان، اخلاق، مسئولیتپذیری و همبستگی خود را تازه کنیم.
اللهم اجعلنا من أهل الاخوة و الإیمان، و ممن یَعمُر قلبُهُ برحمتک و هُداک.
اللهم ارزقنا بصیرةً فی الدین، و قوةً فی الطاعة، و ثباتاً علی الحق.
ربنا آتنا فی الدنیا حسنة و فی الآخرة حسنة و قنا عذاب النار.
خطبه دوم نماز عبادی ـ سیاسی جمعه شهرستان میاندورود
به امامت حجتالاسلام والمسلمین غفاری جمعه 29 اسفندماه ۱۴۰۴
الحمدلله ربّ العالمین، نحمده و نستعینه و نستغفره، و نصلّی و نسلّم علی سیدنا محمد و آله الطاهرین، و علی صحبه المنتجبین، و من تبعهم بإحسان إلی یوم الدین.
اوصیکم عبادالله و نفسی بتقوی الله.
بار دیگر همه شما نمازگزاران عزیز را به تقوای الهی، مراقبت دلها و توجه به مسئولیتهای بزرگ ایمانی سفارش میکنم؛ چرا که تقوا نور هدایت در تاریکیها و مایه عزت و ثبات در فراز و نشیب زندگی امتهاست.
۱. سنت ابتلاء و جایگاه شهادت در امت
یکی از حقایق بزرگ تاریخ ادیان، سنت الهیِ آزمایش است؛ سنتی که در آن انسان و جامعه به وسیله حوادث، رنجها و مسئولیتهای بزرگ سنجیده میشوند. قرآن کریم میفرماید:
«وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الخَوْفِ وَالْجُوعِ… وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ».
ایمان، تنها در آسایش معنا نمییابد؛ در لحظههایی شکوفا میشود که انسان با امتحان الهی روبهرو گردد و به نور توکل، راه حق را ادامه دهد.
در فرهنگ اسلامی، شهادت جلوهای از همین سنت الهی است. شهید، تنها کشته راه خدا نیست؛ او چراغ راه امت، یادآور ارزشها، و نشانه زنده بودن ایمان در جامعه است. امت مؤمن، شهادت را شکست نمیداند؛ آن را تولدی دوباره برای یک ملت و بیداری وجدان جمعی خویش میشمارد.
۲. حضور رهبران الهی در قلب میدان معنوی
یکی از نشانههای راه حق، حضور پیشوایان الهی در میان مردم است؛ نه جدا از آنان، بلکه در قلب اضطرابها و امیدها. چهرههایی که امت در آنان صداقت، مسئولیتپذیری، معنویت، زهد و صلابت میبیند، جامعه را در مواقع دشوار به راه درست هدایت میکنند.
قرآن کریم از رهبران الهی به عنوان «الَّذِينَ هَدَوْا بِأَمْرِنَا» یاد میکند؛ یعنی آنان که خود را سپر خطر و تکیهگاه امت قرار میدهند.
پیوند میان امت و رهبری، اگر بر پایه ایمان، اخلاق و تقوا باشد، جامعه را از لغزشها پاس میدارد و در برابر توطئهها و فتنهها چون کوه استوار میسازد.
۳. وظیفه امت در روزهای حساس
امت، تنها با دعا و احساسات مؤمنانه زنده نمیماند؛ بلکه با مسئولیتپذیری، وحدت، پرهیز از اختلافهای بیثمر، و تکیه بر معیارهای الهی مسیر خویش را مییابد.
قرآن به ما میآموزد که:
«إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ».
یعنی جامعه مؤمن، باید همچون یک صف واحد، مستحکم، الهامگرفته از عقلانیت و اخلاق، در کنار یکدیگر قرار گیرند.
در روزگار ما، این وحدت تنها در میدانهای نبرد معنا ندارد؛ بلکه در عرصه تربیتی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و اخلاقی نیز مصداق مییابد. امت بدون همدلی، بدون گذشت، بدون وفاداری به ارزشها، و بدون بصیرت، گرفتار سطحینگری و تفرقه خواهد شد.
۴. امید به آینده و نگاه توحیدی به حوادث
هر حادثه تلخ، هر رنج و هر ابتلائی که بر امت وارد میشود، اگر با نگاه توحیدی تحلیل شود، میتواند آغازی برای مرحلهای تازه باشد. خداوند در قرآن وعده داده است:
«وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ».
این وعده تنها به معنای پیروزی ظاهری نیست؛ بلکه بیانگر آن است که سرانجام تاریخ، از آن کسانی است که با تقوا، صبر و عمل صالح، مسیر الهی را ترک نمیکنند.
امت مؤمن، از سختیها نمیترسد؛ بلکه آن را دریچهای برای رشد، بصیرت و تعالی میبیند. ایمان راستین نه با رفاه، بلکه با استقامت و پاکی نیت حفظ میشود.
۵. سپاس از حضور و وفاداری مردم
از حضور باصفا و مؤمنانه شما مردم عزیز، در مراسم عبادی، بزرگداشتها، اجتماعات ایمانی و برنامههایی که یادآور ارزشهای الهی است، قدردانی میکنیم.
این پیوند میان مردم و ارزشها، سرمایه اصلی جامعه ایمانی و راز ماندگاری آن است.
خدایا! دلهای ما را به نور ایمان روشن کن.
خدایا! قدمهای ما را بر صراط حق استوار فرما.
خدایا! وحدت، آرامش، برکت و رحمتت را بر این مردم نازل فرما.
اللهم اجعل عواقب أمورنا خیراً.
ربّنا اغفر لنا و للمؤمنین و المؤمنات.
عبادالله، اذكروا الله ذكراً كثيراً يذكركم، وادعوه يستجب لكم، واتقوه يجعل لكم من أمركم مخرجاً.