بسم الله الرحمن الرحیم
الحمد لله نحمده و نستعینه و نستغفره و نستهدیه و نعوذ بالله من شرور أنفسنا و من سیئات أعمالنا
من یهد الله فهو المهتدی و من یضلل فلن تجد له ولیا مرشدا
أشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شریک له، و أشهد أن محمداً عبده و رسوله، اللهم صل علی محمد و آل محمد
اوصیکم عباد الله و نفسی الخاطئة بتقوی الله، فإن تقوی الله وصیة الله للأوّلین و الآخرین، قال الله تعالی: ﴿وَلَقَدْ وَصَّيْنَا الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَإِيَّاكُمْ أَنِ اتَّقُوا اللَّهَ﴾
بزرگداشت مقام امام جواد علیهالسلام
مؤمنان و موحدان!
این هفته در آستانه آخرین روز از ماه ذیالقعده قرار داریم؛ روزی که یادآور شهادت مظلومانه نهمین حجت خدا، امام محمد بن علی الجواد علیهالسلام است؛ امامی که در نوجوانی بار سنگین امامت را بر دوش گرفت و در جوانی، با سمّ جهل و کینه به شهادت رسید، اما در همین فرصت اندک، گنجینههایی بیپایان از علم و معرفت و اخلاق به یادگار گذاشت.
یکی از گوهرهای گرانسنگ بهجای مانده از آن امام مظلوم، حدیثی است که ابن شعبه حرانی در کتاب فاخر تحفالعقول نقل کرده است؛ حدیثی که اگر به آن عمل شود، سعادت دنیا و آخرت را برای انسان تضمین میکند.
روایت چنین است:
قَالَ لَهُ رَجُلٌ: أَوْصِنِی؛ قَالَ عَلَیْهِ السَّلَامُ: وَ تَقْبَلُ؟ قَالَ: نَعَمْ؛ قَالَ: تَوَسَّدِ الصَّبْرَ، وَ اعْتَنِقِ الْفَقْرَ، وَ ارْفَضِ الشَّهَوَاتِ، وَ خَالِفِ الْهَوَى، وَ اعْلَمْ أَنَّكَ لَنْ تَخْلُوَ مِنْ عَيْنِ اللَّهِ، فَانْظُرْ كَيْفَ تَكُونُ
امام جواد علیهالسلام در این پنج جمله، نسخهای کامل از سبک زندگی ایمانی را ارائه میفرماید:
اول: تَوَسَّدِ الصَّبْرَ – صبر را بالش خود قرار بده
برادران و خواهران ایمانی!
صبر تنها تحمل سختی نیست؛ بلکه ستون اصلی ایمان است. امام صادق علیهالسلام میفرماید: الصبر من الإيمان بمنزلة الرأس من الجسد – صبر نسبت به ایمان مانند سر است نسبت به بدن.
امام جواد میفرماید: صبر را بالش خود قرار بده؛ یعنی چنان با صبر زندگی کن که گویا همواره بر آن تکیه داری. صبر در سه عرصه معنا دارد:
- صبر بر طاعت: استقامت در انجام واجبات الهی، مانند نماز، روزه، امر به معروف.
- صبر بر معصیت: کنترل نفس در برابر گناه و لذتهای حرام.
- صبر بر مصیبت: تسلیم رضای خدا بودن هنگام بلاها و گرفتاریها.
جامعهای که اهل صبر نباشد، در برابر فشارها، هجمهها و سختیها فرو میپاشد؛ اما جامعه صبور، پیروزی را از آنِ خود میسازد.
دوم: اِعْتَنِقِ الْفَقْرَ – با فقر درآمیز
مراد امام از "فقر"، فقر معنوی و سبک زندگی ساده و بیتکلف است. معانقه با فقر، یعنی زندگی اهل بیت علیهمالسلام را الگو قرار دادن؛ آنان که با وجود امکان رفاه، سادهترین نوع زندگی را انتخاب کردند و همنشین فقرا بودند.
امام جواد علیهالسلام میخواهد ما را از وابستگی به تجملگرایی و اشرافیتزدگی برهاند. سادهزیستی، نشانه تواضع، مردمی بودن و دنیاگریزی است.
سوم: ارْفَضِ الشَّهَوَاتِ – شهوات را رها کن
قرآن در سوره آلعمران شش مصداق از شهوات را بیان میفرماید: زنان، فرزندان، مال، طلا، اسبهای ممتاز، دام و کشاورزی.
اینها ابزار امتحان انسان هستند. اشکال در داشتن نیست؛ اشکال در فریفتگی و اسارت است.
ارزش انسان مؤمن در این است که بر شهوت پیروز شود؛ نه اینکه بنده و اسیر آن گردد.
چهارم: خَالِفِ الْهَوَى – با هوای نفس مخالفت کن
ای اهل ایمان!
خطرناکترین دشمن ما در درون ماست. امام علی علیهالسلام فرمودند: عدوّک نفسک التی بین جنبیک.
امام جواد علیهالسلام میفرماید: هر جا هوای نفس تو را به سمتی برد، تو راه مخالف را برو! این رمز نجات از گمراهیها و لغزشهاست.
پنجم: لَنْ تَخْلُوَ مِنْ عَيْنِ اللَّهِ – همواره در محضر خدا هستی
و چه سخنی بلندتر و بیدارگرتر از این:
ای انسان! تو در هیچ حالی از چشم خدا پنهان نیستی. پس ببین چگونهای و چگونه باید باشی.
اگر این حقیقت را باور کنیم، آنگاه دروغ نمیگوییم، خیانت نمیکنیم، غیبت نمیکنیم، اهل فساد نمیشویم، چون خود را در منظر خداوند میبینیم.
جلوهای از سیره عملی امام جواد علیهالسلام
در پایان خطبه، اشارهای به یک روایت زیبا از سیره عملی حضرت داشته باشم:
مردی شادمان نزد امام آمد و گفت: امروز ده نفر از برادران دینیام را یاری کردم. امام فرمود: آری، اگر آن را با منت و خودستایی باطل نکرده باشی!
و با این سخن، روح این آیه را زنده کردند: وَ لا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِکُم بِالْمَنِّ وَالْأَذَی
و فرمودند: آنکه خود را از شیعیان خالص ما بداند، اگر مانند سلمان و ابوذر و مقداد نباشد، ادعایش از بینبرنده اجر است.
جمعبندی
خطاب به خود و شما عرض میکنم:
اگر میخواهیم اهل نجات باشیم،اگر میخواهیم در مسیر اهلبیت علیهمالسلام باشیم،اگر میخواهیم در روز سخت قیامت، امام جواد علیهالسلام ما را شفاعت کند،باید با صبر زندگی کنیم، سادهزیست باشیم، از شهوات عبور کنیم، با هوای نفس بستیزیم و همیشه خود را در محضر خدا ببینیم.
اللهم ارزقنا توفیق الطاعة، و بُعد المعصية، و صدق النية، و عرفان الحرمة...
وصلی الله علی محمد و آله الطاهرین
بسمالله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، نحمده و نستعینه و نستغفره و نتوکل علیه، و نصلّی و نسلّم علی سیدنا و نبینا محمد و آله الطاهرین، واللعن الدائم علی أعدائهم أجمعین إلی قیام یوم الدین.
ای مؤمنان نمازگزار، تقوای الهی را پیشه سازید که تقوا، سپر امنی است در فتنهها و کشتی نجات در گرداب حوادث.
یادآوری دحوالارض؛ عظمت خلقت و آغازگاه تاریخ بشر
برادران و خواهران مؤمن، در آستانه روز باعظمت دَحوُالارض هستیم. روزی که به فرموده مفسران قرآن، اشارهاش در آیه مبارکه: وَالْأَرْضَ بَعْدَ ذَلِكَ دَحَاهَا (سوره نازعات، آیه ۳۰)
یعنی: زمین را پس از آن، با گسترانیدنی خاص بگسترانید.
به گفته مفسرین، این آیه بیانگر آن است که در آغاز آفرینش، سطح زمین زیر آبهای عظیم و سیلابی پوشیده بود، تا آنکه برآمدگی نخست، یعنی کعبه معظّمه از زیر آب پدیدار شد و زمین از آن نقطه گسترش یافت. دحو الارض یادآور آغاز حیات زمینی و سرآغاز مأموریت بشر در زمین است؛ و چه زیباست که این روز را با ذکر، استغفار، دعا و روزهداری، گرامی بداریم.
دهه اول ذیالحجه؛ فرصت طلایی برای بازگشت به خدا
دهه اول ذیالحجه در فرهنگ اهلبیت علیهمالسلام، از ایام بینظیر معنوی است. سید بن طاووس در کتاب نورانی اقبال الاعمال نقل میفرماید که امام باقر علیهالسلام به خواندن نماز دهه اول ذیالحجه سفارش فرمودهاند، نمازی که فضیلت آن برابر با حج شمرده شده است.
این نماز، تنها عبادت فردی نیست؛ بلکه در دل خود یادآور میقات چهلروزه حضرت موسی (ع)، غیبت آن حضرت، جانشینی حضرت هارون، و فتنه سامری است. فتنهای که حقیقت آن، انحراف مردم از مسیر ولایت بود.
در قرآن، هر جا سخن از حضرت هارون (ع) است، نگاهی رمزگونه به ولایت امیرالمؤمنین علی (ع) نیز وجود دارد. غیبت پیامبر، فتنه سامری، و انحراف مردم، همه و همه هشدارهایی است به ما؛ که مبادا در عصر غیبت امام زمان (عج)، دچار «سامریسم نوین» شویم؛ یعنی انحراف از ولایت در پوشش دینداری.
توصیه به نهضت ازدواج آسان؛ مقابله با غول تجملگرایی
نمازگزاران گرامی! امروز، اول ذیالحجه، سالروز ازدواج آسمانی حضرت علی (ع) و حضرت زهرا (س) است؛ الگویی بیبدیل برای خانوادهسازی اسلامی.
اگر امروز جوانان ما از ازدواج گریزان شدهاند، علتش نه کمبود علاقه، بلکه فشاری است که فرهنگ غلط بر دوش آنها نهاده است:
مهریههای کمرشکن، جهیزیههای لوکس، عروسیهای پرخرج، و توقعات سنگین! اینها موانع ازدواج است، نه سنت اسلامی.
بر ماست که با فرهنگسازی، آموزش مهارتهای زندگی، الگوسازی از خانوادههای موفق، و ترویج ازدواجهای ساده و معنوی، نهضت ازدواج آسان را به مطالبهای ملی تبدیل کنیم.
نقدی بر سفر ترامپ به خلیج فارس؛ سیاست تحقیر ملتها
در بخش بینالملل، باید اشاره کنیم به سفر خفتبار رئیسجمهور سابق آمریکا، دونالد ترامپ، به منطقه خلیج فارس که با عنوان "معامله قرن" و لحن تحقیرآمیزش، خاطره تلخی در حافظه ملتهای اسلامی باقی گذاشت.
در این سفر، حجم قراردادهای تسلیحاتی، به عددی حیرتانگیز یعنی ۴ تریلیون دلار رسید؛ پولی که میتوانست به توسعه علمی، رفاهی و اقتصادی جهان اسلام اختصاص یابد، اما به جیب تولیدکنندگان جنگ رفت.
جالب آنکه بن سلمان با افتخار اعلام کرد: "ما برای مردم آمریکا ۲ میلیون شغل ایجاد میکنیم!"
آیا این افتخار است یا خیانت به امت اسلامی؟ در حالی که مردم مظلوم غزه زیر آتش و محاصرهاند، روزانه دهها نفر کشته میشوند و خبری از کمک و حمایت جدی کشورهای اسلامی نیست!
امروز حتی در پایتختهای غربی، مردم برای غزه راهپیمایی میکنند، اما در برخی پایتختهای عربی، سکوت و بیتفاوتی حاکم است. این درد بزرگی است که باید آن را با فریاد به گوش مسئولان جهان اسلام رساند.
کلام آخر؛ آمادهسازی دلها برای درک حج حقیقی
در آستانه روز عرفه و عید قربان، بیایید خود را آماده کنیم برای حضور قلبی در میعاد بندگی. هرچند حج بر ما واجب نشده، اما میتوان با روزه، دعا، توبه و انابه، در معنویت حج شریک شد.
از خدای متعال میخواهیم ما را در زمره دلسپردگان به ولایت، دغدغهمندان عزت امت اسلامی، و یاریکنندگان مستضعفان جهان قرار دهد.
اللهم عجل لولیک الفرج، و اجعلنا من انصاره و اعوانه و المستشهدین بین یدیه.
و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته