خطبه اول نماز عبادی ـ سیاسی جمعه شهرستان میاندورود
۲۷ شهریورماه ۱۴۰۵ ـ به امامت حجتالاسلام والمسلمین غفاری
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدُ للهِ ربِّ العالمین، نَحمَدُهُ ونَستعینُهُ ونَستغفِرُهُ ونَتوبُ إلیه، ونُؤمِنُ به ونتوکّلُ علیه، ونُصلّی ونُسلّمُ علی حبیبِه ونجیبِه وخیرتِه فی خلقِه، سیّدِنا ونبیّنا أبیالقاسم المصطفی محمّد، وعلی أهلِ بیتِه الطیّبین الطاهرین المعصومین، سیّما بقیّةِ اللهِ فی الأرضین، ولعنةُ الله علی أعدائهم أجمعین.
اوصیکم عبادَ الله ونفسی بتقوی الله.
خودم و همه شما برادران و خواهران ایمانی را به رعایت تقوای الهی، مراقبت از اعمال، توبه از گناهان و تلاش برای حسن عاقبت توصیه میکنم. یکی از دغدغههای مهم انسان مؤمن باید این باشد که پایان زندگی او چگونه رقم خواهد خورد. مهم فقط خوب آغاز کردن نیست؛ مهم این است که انسان مسیر بندگی را تا آخر ادامه دهد و با ایمان و رضایت الهی از این دنیا برود.
در آستانه سالروز رحلت کریمه اهلبیت، حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها، یکی از درسهای ارزشمند زیارت آن بانوی بزرگوار، همین مسئله عاقبتبهخیری است.
در فرازی از زیارت حضرت معصومه سلاماللهعلیها میخوانیم:
«اَللّهُمَّ إِنّی أَسْأَلُکَ أَنْ تَخْتِمَ لی بِالسَّعادَةِ»
خدایا! از تو میخواهم که پایان کار مرا به سعادت ختم کنی.
چه دعای بزرگی است. خوب است این جمله را به خاطر بسپاریم؛ در قنوت نماز، در سجده، پس از نماز و در لحظات خلوت خود با خدا عرض کنیم: پروردگارا! هرچه در زندگی ما گذشته است، پایان کار ما را خیر قرار بده و ما را عاقبتبهخیر از دنیا ببر.
در روایات نیز بر نگرانی مؤمن نسبت به سرانجام خویش تأکید شده است. انسان مؤمن نباید به گذشته خوب خود مغرور شود و نباید از رحمت خدا نیز مأیوس گردد. چهبسا کسی سالها در مسیر خوبی بوده، اما در پایان دچار لغزش شده و چهبسا انسانی که گذشته مناسبی نداشته، ولی درهای توبه را به روی خود گشوده و پایان زندگیاش به سعادت رسیده است.
قرآن کریم نیز نمونههایی برای عبرت انسان بیان میکند. در سوره حشر میفرماید:
«کَمَثَلِ الشَّیْطَانِ إِذْ قَالَ لِلْإِنْسَانِ اکْفُرْ فَلَمَّا کَفَرَ قَالَ إِنِّی بَرِیءٌ مِنْکَ إِنِّی أَخَافُ اللَّهَ رَبَّ الْعَالَمِینَ»
شیطان انسان را به انحراف دعوت میکند، اما هنگامی که او گرفتار شد، از وی بیزاری میجوید. این آیه هشداری است که انسان هیچگاه نباید خود را از وسوسه و لغزش مصون بداند.
در تاریخ نیز نمونههای فراوانی وجود دارد. داستانهایی مانند بلعم باعورا و گزارشهایی که درباره برصیصای عابد نقل شده، برای همین عبرتآموز است؛ یعنی ممکن است انسان سالها عبادت کند، اما اگر مراقبت از نفس، اخلاص و تقوا را کنار بگذارد، گذشته او تضمینی برای آیندهاش نخواهد بود.
در تاریخ صدر اسلام نیز شخصیتهایی بودند که روزگاری در کنار رسول خدا صلیاللهعلیهوآله و امیرالمؤمنین علیهالسلام حضور داشتند، اما در ادامه مسیر گرفتار لغزش شدند. زبیر از کسانی بود که سابقه همراهی با پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع) داشت، اما سرانجام در ماجرای جمل در برابر حکومت امیرالمؤمنین(ع) قرار گرفت.
از آن سو، نمونههایی همچون حرّ بن یزید ریاحی را داریم. انسانی که در نقطهای حساس از زندگی، مسیر خود را تغییر داد، توبه کرد، به امام حسین علیهالسلام پیوست و نامش برای همیشه در شمار یاران سیدالشهدا علیهالسلام ماندگار شد.
پس هیچکس حق ندارد از رحمت پروردگار مأیوس شود و هیچکس نیز نباید به عبادت و سابقه خوب خود مغرور گردد.
حتی حضرت یوسف علیهالسلام با آن مقام معنوی به خداوند عرض میکند:
«تَوَفَّنِی مُسْلِماً وَأَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ»
خدایا! مرا مسلمان بمیران و به صالحان ملحق فرما.
و قرآن از زبان مؤمنان میآموزد:
«وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ»
خدایا! ما را با نیکان بمیران.
اما چه چیزهایی میتواند عاقبت انسان را به خطر بیندازد؟
در روایتی، چهار نشانه برای شقاوت بیان شده است: فراموش کردن گناهان گذشته، به یاد آوردن و بازگو کردن خوبیهای گذشته، نگاه کردن به بالاتر از خود در امور دنیا و نگاه کردن به پایینتر از خود در امور دین.
اولین خطر، فراموش کردن گناه است.
انسان گاهی گناهی مرتکب میشود و به جای اینکه از آن شرمنده شود و توبه کند، کمکم آن را فراموش میکند؛ در حالی که فراموش شدن گناه از ذهن ما، به معنای از بین رفتن مسئولیت آن نیست.
قرآن کریم هشدار میدهد:
«الْیَوْمَ نَنْسَاکُمْ کَمَا نَسِیتُمْ لِقَاءَ یَوْمِکُمْ هَذَا»
انسان سعادتمند کسی نیست که گناه نداشته باشد؛ همه ما ممکن است خطا کنیم. سعادتمند کسی است که وقتی خطا کرد، راه بازگشت را پیدا کند.
امام سجاد علیهالسلام در مناجات تائبین چه زیبا عرضه میدارد:
«إِلَهِی أَنْتَ الَّذِی فَتَحْتَ لِعِبَادِکَ بَاباً إِلَى عَفْوِکَ سَمَّیْتَهُ التَّوْبَةَ»
خدایا! تویی که دری به سوی عفو و بخششت برای بندگانت گشودی و نام آن را «توبه» گذاشتی.
این پیام امیدبخش دین است. تا انسان زنده است، درِ بازگشت به سوی خدا باز است. قرآن میفرماید:
«إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ»
خداوند توبهکنندگان را دوست دارد.
بنابراین اگر گذشتهای داریم که از آن راضی نیستیم، ناامید نشویم. خدا فقط گناه را نمیبخشد، بلکه توبهکننده را دوست میدارد. مهم این است که بازگشت ما واقعی باشد.
دومین نشانهای که در روایت آمده، به رخ کشیدن کارهای خوب گذشته است.
گاهی انسان یک خدمت، صدقه، عبادت یا کار خیری انجام داده و سالها آن را برای دیگران تعریف میکند. در حالی که ما حتی نمیدانیم آن عمل در پیشگاه خدا پذیرفته شده است یا خیر. مؤمن کار خیر را انجام میدهد و بعد از انجام آن نیز نگران قبول شدن آن است، نه اینکه آن را سرمایهای برای تفاخر به دیگران قرار دهد.
سومین خطر، نگاه کردن به بالاتر از خود در امور مادی است.
بخش قابل توجهی از نارضایتیهای زندگی از مقایسهها آغاز میشود؛ چرا خانه فلانی بهتر است؟ چرا ماشین او گرانتر است؟ چرا جهیزیه دیگری بیشتر است؟ چرا مراسم فلانی مجللتر برگزار شد؟
این مقایسهها آرامآرام قناعت را از زندگی میگیرد و چشموهمچشمی، تجملگرایی، اسراف و تکاثر را جایگزین آن میکند.
قرآن درباره قارون میفرماید هنگامی که با زینت و شکوه خود در میان مردم ظاهر شد، دنیاطلبان گفتند:
«یَا لَیْتَ لَنَا مِثْلَ مَا أُوتِیَ قَارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظِیمٍ»
ای کاش آنچه به قارون داده شده، به ما نیز داده میشد.
اما مؤمن باید نعمتهای خودش را ببیند و شکرگزار باشد. بسیاری از مشکلات خانوادگی و حتی بخشی از سخت شدن ازدواج جوانان، در کنار مشکلات واقعی اقتصادی، از بالا رفتن توقعات، چشموهمچشمی و تجملگرایی نیز تأثیر میپذیرد. باید دوباره قناعت، سادگی و برکت را به سبک زندگی خانوادهها برگردانیم.
و چهارمین خطر، نگاه کردن به پایینتر از خود در امور معنوی است.
در دنیا به پایینتر از خود نگاه کنیم تا شاکر باشیم؛ اما در معنویت، به بالاتر از خود نگاه کنیم تا رشد کنیم.
نگوییم فلانی اصلاً نماز نمیخواند، پس نماز من خیلی خوب است. نگوییم دیگری مسجد نمیآید، پس همین مقدار حضور من کافی است. ببینیم امیرالمؤمنین علیهالسلام چگونه نماز میخواند؛ اولیای خدا چگونه با پروردگار مناجات میکردند؛ شهدا چگونه به نماز، قرآن، حقالناس و خدمت به مردم اهمیت میدادند.
انسان مؤمن همیشه برای رشد خود افق بالاتری میبیند.
برادران و خواهران عزیز!
وقتی در زیارت حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها از خدا میخواهیم:
«اَللّهُمَّ إِنّی أَسْأَلُکَ أَنْ تَخْتِمَ لی بِالسَّعادَةِ»
یعنی خدایا! کمکم کن گناهانم را فراموش نکنم و توبه کنم؛ به عبادت و خوبیهای خود مغرور نشوم؛ در دنیا اسیر چشموهمچشمی و تجمل نشوم و در دین نیز به کم قانع نباشم.
اینجاست که زیارت تنها یک حضور ظاهری در حرم نیست؛ زیارت باید انسان را تغییر دهد. اگر از حرم حضرت معصومه سلاماللهعلیها بازگشتیم و مراقبت ما از نماز بیشتر شد، زبانمان پاکتر شد، حقالناس را جدیتر گرفتیم، از گناه فاصله گرفتیم و ارتباطمان با خدا قویتر شد، آن زیارت در مسیر عاقبتبهخیری ما اثر گذاشته است.
در سالروز رحلت جانسوز کریمه اهلبیت حضرت فاطمه معصومه سلاماللهعلیها، این مصیبت را به محضر حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف، مراجع عظام تقلید، حوزههای علمیه و همه دوستداران اهلبیت علیهمالسلام تسلیت عرض میکنیم.
خطبه دوم نماز عبادی سیاسی جمعه شهرستان میاندورود
به امامت حضرت حجت الاسلام و المسلمین غفاری
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، نحمده و نستعینه و نستغفره و نتوکّل علیه، و نصلّی و نسلّم علی حبیبه و نجیبه و خیرته فی خلقه، سیّدنا و نبیّنا أبیالقاسم المصطفی محمّد، و علی أهل بیته الطیّبین الطاهرین المعصومین، لا سیّما بقیّةالله فی الأرضین، و لعنةالله علی أعدائهم أجمعین.
اوصیکم عبادالله و نفسی بتقوی الله.
خودم و همه شما نمازگزاران مؤمن، برادران و خواهران گرامی را به رعایت تقوای الهی، پرهیز از گناه، انجام واجبات، مراقبت از زبان و رفتار، رعایت حقوق مردم و حضور آگاهانه و مسئولانه در جامعه توصیه میکنم. تقوا تنها یک امر فردی نیست؛ جامعهای که بر پایه تقوا، صداقت، وحدت، عدالت و مسئولیتپذیری بنا شود، در برابر مشکلات و دشمنیها نیز استوار خواهد ماند.
در روزهایی قرار داریم که تحولات منطقه بار دیگر حقیقتی مهم را به ما یادآوری میکند و آن، نقش ایمان، اراده و استقامت ملتها در برابر فشارهاست. تحولات اخیر یمن و پیشروی نیروهای انصارالله در مناطق راهبردی پیرامون بابالمندب، بار دیگر نگاهها را متوجه این منطقه مهم کرده است. برای انسان مؤمن، این حوادث تنها از دریچه محاسبات مادی دیده نمیشود. قرآن کریم میفرماید: «إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ»؛ اگر خدا را یاری کنید، خداوند شما را یاری میکند و گامهایتان را استوار میسازد.
این همان حقیقتی است که ملت ایران نیز در دوران دفاع مقدس آن را تجربه کرد. آزادسازی خرمشهر تنها یک عملیات نظامی نبود؛ نمادی از ایمان، توکل، وحدت، ایثار و استقامت ملتی بود که با وجود همه دشواریها، از استقلال و سرزمین خود دفاع کرد و معادلات جنگ را تغییر داد. این تجربه تاریخی به ما یادآوری میکند که ملتهای برخوردار از اراده و انسجام اجتماعی میتوانند در برابر فشارهای سنگین ایستادگی کنند.
در آستانه هفته دفاع مقدس، باید بار دیگر این میراث بزرگ را برای نسل جوان بازخوانی کنیم. جنگ هشتساله فقط یک درگیری مرزی نبود. در تحلیل رسمی جمهوری اسلامی، مقابله با انقلاب اسلامی، تضعیف استقلال و تمامیت ارضی ایران، جلوگیری از تثبیت و پیشرفت کشور و حمایت از موازنه منطقهای مطلوب مخالفان جمهوری اسلامی، از اهداف و پیامدهای مهم آن رویارویی دانسته شده است.
اما دفاع مقدس یک درس ماندگار برای امروز دارد؛ ابزارهای تهدید ممکن است تغییر کنند. روزی میدان جنگ، خاکریز و جبهه نظامی بود و امروز در کنار تهدیدهای نظامی، عرصه اقتصاد، رسانه، فضای مجازی، عملیات روانی، تحریم، اختلافافکنی قومی و مذهبی و جنگ روایتها نیز به میدان رقابت و تقابل تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، آنچه کشور را قدرتمند میکند، وحدت ملی، اعتماد متقابل مردم و مسئولان، پیشرفت علمی و اقتصادی، تقویت تولید، بصیرت اجتماعی، جهاد تبیین، حفظ توان دفاعی و بازدارندگی و پرهیز از اختلاف و دوقطبیسازی در جامعه است. ایران متعلق به همه ایرانیان است و هرکس برای عزت، امنیت، آبادانی و پیشرفت این کشور تلاش کند، در مسیر تقویت سرمایه ملی قدم برداشته است.
در کنار این مسائل، نمیتوان از دغدغه مهم این روزهای مردم، یعنی اقتصاد و معیشت، غافل شد. گرانی و تورم، واقعیتی است که مردم آن را در زندگی روزمره خود لمس میکنند. کاهش قدرت خرید خانوادهها و افزایش هزینههای زندگی، مسئلهای جدی است و مسئولان اقتصادی باید برای کاهش این فشارها با جدیت، برنامه و پاسخگویی بیشتر تلاش کنند.
در عین حال، در فضای رسانهای گاهی از واژه «ابرتورم» برای توصیف وضعیت اقتصادی کشور استفاده میشود. در تعریف کلاسیک اقتصادی، ابرتورم به شرایط بسیار شدیدتری اطلاق میشود که افزایش قیمتها به حدود پنجاه درصد در یک ماه برسد. بنابراین، استفاده از چنین تعابیری باید دقیق و مبتنی بر دادههای معتبر باشد.
این سخن به معنای انکار تورم یا کوچک شمردن مشکلات معیشتی نیست. خطر اصلی، تداوم تورم بالا و فرسایش تدریجی قدرت خرید مردم است. راه صحیح، نه انکار مشکلات است و نه ایجاد هراس و ناامیدی؛ بلکه اصلاح واقعی ساختارهای اقتصادی، کاهش کسری بودجه، اصلاح ناترازی بانکها، کنترل رشد نقدینگی، ایجاد ثبات در بازار ارز، حمایت مؤثر از تولید و نظارت جدی بر بازار است. مردم شایسته آرامش، صداقت و اقدام عملی هستند.
موضوع مهم دیگر، نزدیک شدن به ماه مهر و آغاز سال تحصیلی جدید است. ضمن تبریک آغاز سال تحصیلی به دانشآموزان عزیز، معلمان و فرهنگیان گرانقدر و خانوادههای محترم، باید توجه داشته باشیم که تعلیم و تربیت فرزندان این سرزمین تنها مسئولیت مدرسه نیست؛ خانواده، مدرسه و مسجد باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.
یکی از مهمترین ویژگیهای مسجد تراز اسلامی، محلهمحوری است. مسجد نباید خود را در چهار دیوار شبستان محدود کند. مسجد قلب فرهنگی، معنوی و اجتماعی محله و قرارگاهی برای هدایت، تربیت و خدمت به مردم است. امام جماعت، هیئتامنا و فعالان فرهنگی مسجد باید مسائل پیرامون مسجد، خانوادهها، نوجوانان، جوانان و مدارس محله را نیز مورد توجه قرار دهند.
دانشآموزی که با مسجد مأنوس شود، در کنار نماز و قرآن، میتواند مسئولیتپذیری، کار جمعی، خدمت به دیگران و هویت دینی و اجتماعی را نیز تجربه کند. خانوادههایی که از طریق مسجد و مدرسه به یکدیگر نزدیک میشوند، سرمایه اجتماعی محله را افزایش میدهند و معلمانی که از ظرفیت فرهنگی و معنوی مسجد بهره میگیرند، در مسیر تربیت نسل آینده همراهان بیشتری خواهند داشت.
خانه، مدرسه و مسجد، سه ضلع مهم تربیت نسل آیندهاند. اگر مسجد نسبت به مدرسه بیتفاوت باشد، بخشی از ظرفیت آیندهسازی خود را از دست خواهد داد و اگر مدرسه نیز از ظرفیتهای فرهنگی و معنوی مسجد فاصله بگیرد، بخشی از فرصتهای تربیتی خود را نادیده گرفته است. هنگامی که خانواده، مدرسه و مسجد در کنار یکدیگر قرار بگیرند، محله به یک شبکه زنده تربیتی تبدیل میشود؛ شبکهای که میتواند نوجوانی مؤمن، آگاه، امیدوار، مسئولیتپذیر و مفید برای جامعه تربیت کند.
و در پایان، در ایام میلاد باسعادت حضرت امام حسن عسکری علیهالسلام، این مناسبت نورانی را به محضر حضرت ولیعصر عجلالله تعالی فرجهالشریف و همه شما نمازگزاران و دوستداران اهلبیت علیهمالسلام تبریک عرض میکنم.
امام حسن عسکری علیهالسلام در روایتی بسیار آموزنده میفرمایند: «مِنَ الْفَواقِرِ الَّتی تَقْصِمُ الظَّهْرَ جارٌ إِنْ رَأى حَسَنَةً أَخْفاها وَإِنْ رَأى سَیِّئَةً أَفْشاها»؛ از مصیبتهای کمرشکن، همسایهای است که اگر خوبی ببیند آن را پنهان میکند و اگر بدی و عیبی ببیند، آن را آشکار و منتشر میسازد.
این روایت برای جامعه امروز ما، بهویژه در عصر فضای مجازی، پیام بسیار مهمی دارد. گاهی یک خطا یا لغزش از دیگری میبینیم و سریع آن را برای دیگران بازگو میکنیم؛ اما دهها خوبی و خدمت او را نمیبینیم. فرهنگ اهلبیت علیهمالسلام به ما میآموزد که خوبیهای یکدیگر را ببینیم، آبروی مؤمن را حفظ کنیم، از عیبجویی و انتشار خطاهای دیگران پرهیز کنیم و در فضای حقیقی و مجازی، زبان و قلم خود را وسیله اصلاح و خیرخواهی قرار دهیم، نه تخریب شخصیت و آبروی دیگران.
بارالها! به محمد و آل محمد، ما را از بندگان باتقوا و پیروان حقیقی اهلبیت علیهمالسلام قرار بده.
خدایا! قلب مقدس حضرت ولیعصر عجلالله تعالی فرجهالشریف را از ما راضی و خشنود بگردان و در فرج آن حضرت تعجیل بفرما.
خدایا! رهبر معظم انقلاب، مراجع عظام تقلید، علمای اسلام و خدمتگزاران صادق این ملت را در پناه خود محفوظ بدار.
پروردگارا! شهدای عزیز انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، شهدای مدافع حرم و امنیت را با شهدای کربلا محشور بفرما و به جانبازان، ایثارگران و خانوادههای معظم شهدا عزت و سلامتی عنایت فرما.
خدایا! کشور عزیز ایران را از شر دشمنان، فتنهها، اختلافها و ناامنیها محفوظ بدار و به ملت ما وحدت، عزت، امنیت و آرامش عنایت فرما.
پروردگارا! مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم را برطرف بفرما؛ به سفرههای مردم برکت عنایت کن؛ جوانان ما را در امر ازدواج و اشتغال یاری فرما؛ بیماران را لباس عافیت بپوشان و گرفتاران و بدهکاران را از گرفتاری نجات عنایت فرما.
خدایا! دانشآموزان، دانشجویان، طلاب، معلمان، استادان و همه خدمتگزاران عرصه تعلیم و تربیت را در آغاز سال تحصیلی جدید موفق و مؤید بدار و فرزندان این سرزمین را مؤمن، عالم، اخلاقمدار، امیدوار و خدمتگزار به مردم و کشور قرار بده.
رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَلِإِخْوانِنَا الَّذینَ سَبَقُونا بِالإیمانِ، وَلا تَجْعَلْ فی قُلُوبِنا غِلّاً لِلَّذینَ آمَنُوا، رَبَّنا إِنَّکَ رَؤُوفٌ رَحیمٌ.
بسم الله الرحمن الرحیم
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ وَلَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُوًا أَحَدٌ
صدق الله العلی العظیم.