منوی مدیریت محصول

أوصیکم و نفسی بتقوی‌الله

یکی از مباحث مهمی که اهل تقوا و اهل ایمان باید به آن توجه ویژه داشته باشند، این است که خداوند چگونه گناهان انسان را می‌آمرزد و راه‌های دستیابی به مغفرت الهی چیست؟

این مسئله بسیار مهم است. یکی از راه‌های مهم آمرزش گناهان و دستیابی به پاکی و صداقت، توجه جدی به تربیت صحیح فرزندان است.

نبی مکرم اسلام، حضرت محمد مصطفی(ص)، در روایتی می‌فرمایند:

«أَکْرِمُوا أَوْلَادَکُمْ وَأَحْسِنُوا آدَابَهُمْ»

فرزندان خود را گرامی بدارید و آنان را به نیکویی تربیت کنید.

در ادامه روایت، بر اهمیت ادب و تربیت صحیح فرزندان تأکید شده است.

یعنی اگر می‌خواهید در مسیر آمرزش الهی قرار بگیرید، به فرزندان خود توجه کنید؛ به آن‌ها شخصیت بدهید، راه و مسیر درست زندگی را به آنان بیاموزید و برای تربیت صحیح آنان سرمایه‌گذاری کنید.

این مسئله بسیار مهم است.

گاهی ممکن است انسان مؤمن، من و شما که خود را اهل تقوا و ایمان می‌دانیم، به نماز، عبادت و اعمال عبادی شخصی توجه کنیم، اما از خانواده، فرزندان و مسئولیت اجتماعی خود غافل شویم و تصور کنیم که صرفاً با انجام عبادت‌های فردی، مشمول رحمت و مغفرت الهی خواهیم شد.

در حالی که آموزه‌های دینی چنین نگاهی را تأیید نمی‌کنند.

قرآن کریم به اهل ایمان هشدار می‌دهد:

«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ»

ای کسانی که ایمان آورده‌اید، خود و خانواده خویش را از آتشی که هیزم آن مردم و سنگ‌ها هستند، حفظ کنید.

خداوند می‌فرماید ابتدا مراقب خودتان باشید و در کنار آن، مراقب خانواده، فرزندان و اهل و عیال خود نیز باشید.

چرا؟

زیرا اگر خانواده نسبت به تربیت فرزندان، هدایت فکری و اخلاقی آنان و مراقبت از آسیب‌های اجتماعی بی‌تفاوت باشد، ممکن است همین بی‌توجهی، زمینه انحراف و گرفتار شدن فرزند و در نهایت آسیب دیدن یک خانواده را فراهم کند.

زیست عفیفانه و تربیت فرزندان

عزیزان، یکی از الزامات تربیت صحیح، زیست عفیفانه است.

زیست عفیفانه یعنی زندگی همراه با عفت، پاکی، صداقت و سلامت اخلاقی.

اما برای تحقق این نوع زندگی، صرفاً توصیه کردن کافی نیست؛ بلکه باید روحیات جوانان و نوجوانان را بشناسیم، شرایط دوران رشد آنان را درک کنیم و آسیب‌های اجتماعی امروز را بشناسیم.

یکی از آسیب‌های جدی امروز، ایجاد احساس بی‌اعتمادی نسبت به خود در جوان و نوجوان است.

گاهی فرزند ما در محیطی قرار می‌گیرد که به خودش، توانایی‌هایش و شخصیت خودش اعتماد نمی‌کند.

این بی‌اعتمادی به خود، مانع شکوفایی شخصیت او می‌شود.

وقتی شخصیت جوان، نوجوان و فرزند ما به درستی شکل نگیرد و استعدادهای او شکوفا نشود، زمینه برای گرفتار شدن در آسیب‌های اجتماعی افزایش پیدا می‌کند.

ممکن است زمینه انحراف به سمت مواد مخدر، الکل و اعتیاد فراهم شود یا رفتارهای نامناسبی مانند عصبانیت، خشم، پرخاشگری، درگیری و آزار دیگران در او شکل بگیرد.

گاهی نیز این مشکلات می‌تواند زمینه‌ساز انزوا، افسردگی، گوشه‌گیری و تنهایی در نوجوان و جوان شود.

اینجاست که رسالت پدر و مادر، مربی، معلم و استاد بسیار سنگین می‌شود.

شناخت آسیب‌های نوظهور

یکی دیگر از آسیب‌های امروز جامعه، خستگی و فرسودگی روانی زودهنگام در میان برخی از جوانان و نوجوانان است.

باید بررسی کنیم چرا این اتفاق رخ می‌دهد.

یکی از عوامل مهم، استفاده افراطی از فضای مجازی و تلفن همراه است.

امروز در برخی کشورها درباره سن دسترسی کودکان و نوجوانان به تلفن همراه و اینترنت، محدودیت‌ها و ضوابطی در نظر گرفته شده است. این مسئله نشان می‌دهد که خانواده‌ها نیز باید نسبت به میزان و شیوه استفاده فرزندان از فضای مجازی حساس باشند.

استفاده بیش از اندازه از تلفن همراه و حضور بدون مدیریت در فضای مجازی می‌تواند بر روح و روان، تمرکز، روابط اجتماعی و سبک زندگی فرزندان اثرگذار باشد.

موضوع دیگر، تغذیه نامناسب و مصرف بیش از حد غذاهای آماده و فست‌فودها است.

غذاهای ناسالم فقط بر جسم انسان تأثیر نمی‌گذارند؛ بلکه سلامت روح و روان انسان نیز با سبک زندگی و تغذیه ارتباط دارد.

همچنین فشارهای خانوادگی و نبود ارتباط سالم در خانواده از دیگر آسیب‌های مهم است.

ارتباط سالم میان پدر و مادر، ارتباط سالم میان والدین و فرزندان و ایجاد فضای گفت‌وگو و اعتماد در خانواده، نقش مهمی در سلامت روانی و تربیتی فرزندان دارد.

رفتارهای هیجانی و غیرعقلایی، به‌خصوص رفتارهایی که با هدف خودنمایی و جلب توجه دیگران انجام می‌شود، نیز از آسیب‌هایی است که باید نسبت به آن مراقبت کنیم.

رسالت والدین در تربیت فرزندان

آنچه از آموزه‌های پیامبر اکرم(ص) درباره تربیت فرزندان استفاده می‌شود، این است که تربیت فرزند یک مسئولیت دینی و اجتماعی است، نه یک مسئله فرعی و حاشیه‌ای.

اگر می‌خواهیم در مسیر مغفرت الهی قرار بگیریم، باید به تربیت فرزندان خود توجه کنیم.

باید به شخصیت فرزندمان فکر کنیم.

باید ببینیم چگونه می‌توانیم او را انسانی تربیت کنیم که:

اعتمادبه‌نفس داشته باشد؛

استعدادهایش شکوفا شود؛

مسیر درست زندگی را پیدا کند؛

توانایی تصمیم‌گیری صحیح داشته باشد؛

در برابر ناهنجاری‌های اجتماعی خودش را حفظ و حراست کند؛

و در برابر فشارهای محیطی و اجتماعی، قدرت مقاومت و انتخاب درست داشته باشد.

این همان تربیت دینی و صحیحی است که خانواده باید نسبت به آن اهتمام داشته باشد.

زیست عفیفانه؛ یک رویکرد هوشمندانه

در نهایت باید توجه کنیم که زیست عفیفانه، فقط یک شعار نیست؛ بلکه یک سبک زندگی و یک رویکرد تربیتی است.

زیست عفیفانه یعنی خانواده نسبت به فرزندان خود ابتکار عمل هوشمندانه داشته باشد؛ یعنی پیش از آنکه آسیب اتفاق بیفتد، شرایط را بشناسد و برای آن برنامه داشته باشد.

زیست عفیفانه یعنی:

تصمیمات سنجیده در مواجهه با رفتار فرزندان، شناخت درست شرایط روحی و اجتماعی آنان و اقدام به‌موقع و بهنگام.

پدر و مادر نباید منتظر بمانند تا فرزندشان گرفتار آسیب شود و بعد به فکر چاره بیفتند.

باید از ابتدا شخصیت فرزند را تقویت کنند، با او ارتباط سالم برقرار کنند، به او اعتمادبه‌نفس بدهند، شنونده خوبی برای او باشند و راه درست زندگی را به او نشان دهند.

ان‌شاءالله در روزهای آینده و در ادامه مباحث تربیتی، درباره ابعاد مختلف زیست عفیفانه، نقش خانواده در تربیت فرزندان و راه‌های مقابله با آسیب‌های اجتماعی بیشتر صحبت خواهیم کرد.

خداوند متعال به همه ما توفیق دهد که در تربیت صحیح فرزندان، انجام وظایف خانوادگی و اجتماعی و حرکت در مسیر تقوای الهی موفق باشیم.

خطبه دوم

أوصیکم و نفسی بتقوی‌الله

خودم و شما عزیزان و نمازگزاران محترم جمعه را به رعایت تقوای الهی، انجام واجبات و ترک محرمات دعوت می‌کنم.

امروز، جمعه، مناسبت‌های متعددی داریم که به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنم.

روز شعر و ادب فارسی

یکی از مناسبت‌های امروز، بزرگداشت شاعر آیینی و بااخلاص، سید محمدحسین شهریار است که به همین مناسبت، این روز به عنوان «روز شعر و ادب فارسی» نام‌گذاری شده است.

در حقیقت، یکی از عوامل مهم رونق، ماندگاری و انتشار فرهنگ اصیل ایرانی ـ اسلامی، زبان فارسی است. ما مفاخر بزرگی در عرصه شعر و ادب فارسی داریم و باید نسبت به این زبان ارزشمند و میراث گران‌بهای فرهنگی اهتمام ویژه داشته باشیم.

شاعرانی همچون حافظ، سعدی، فردوسی و شهریار، از جمله نخبگان فرهنگی و تربیت‌یافتگان معارف دینی و اسلامی بوده‌اند که توانستند معارف عمیق را در قالب شعر به جامعه منتقل کنند؛ اشعاری که قرن‌ها ماندگار شده و همچنان مورد استفاده و توجه مردم قرار می‌گیرد.

بنابراین باید از زبان فارسی و میراث ارزشمند ادبی کشورمان پاسداری کنیم.

ولادت امام حسن عسکری(ع)

مناسبت دیگر، ولادت باسعادت حضرت امام حسن عسکری(ع) است که این میلاد مبارک را به محضر فرزند عزیزشان حضرت ولی‌عصر(عج)، مقام معظم رهبری و همه شما عزیزان تبریک عرض می‌کنم.

در نامه‌ای که امام حسن عسکری(ع) به یکی از نمایندگان خود به نام اسحاق بن اسماعیل نیشابوری نوشتند و قرار بود این پیام به شیعیان در خراسان و نیشابور منتقل شود، حضرت نسبت به دلبستگی شدید به دنیا و فاصله گرفتن از آخرت هشدار دادند.

در این نامه، نکات مهمی مورد تأکید قرار گرفته است که از جمله آن‌ها می‌توان به اطاعت از ولی امر، پرداخت حقوق شرعی و حفظ وحدت و انسجام سازمانی شیعیان اشاره کرد.

به دلیل محدودیت وقت، از توضیح بیشتر درباره این موضوع صرف‌نظر می‌کنم.

وفات حضرت فاطمه معصومه(س)؛ الگویی برای دختران جامعه

مناسبت دیگر، سالروز وفات حضرت فاطمه معصومه(س)، کریمه اهل‌بیت(ع) است.

حضرت فاطمه معصومه(س) یکی از بهترین الگوها برای دختران امروز جامعه ماست؛ الگویی از زیست عفیفانه، پاکدامنی و در عین حال حضور مؤثر و نقش‌آفرین در عرصه اجتماعی و سیاسی.

سیره حضرت معصومه(س) پاسخ روشنی به یک دوگانه غلط است؛ اینکه یا انسان باید عفت و پاکدامنی داشته باشد و در گوشه خانه بماند، یا اگر وارد عرصه اجتماعی شد، دیگر نمی‌تواند عفاف و حجاب خود را حفظ کند.

سیره آن بانوی بزرگوار نشان می‌دهد که می‌توان محیط خانواده، عبادت فردی، عفت و پاکدامنی را در بالاترین سطح حفظ کرد و در عین حال یک فعال اجتماعی و اثرگذار بود.

حضرت فاطمه معصومه(س)، بانویی عالمه، محدثه، پاکدامن و پاک‌سیرت بودند که با هجرت خود به ایران، زمینه‌ساز تحولات بزرگی شدند.

این هجرت در مسیر حمایت از ولی زمان خود و تقویت پیوند میان شیعیان صورت گرفت و مرقد مطهر ایشان در شهر قم، این شهر را به یکی از مهم‌ترین کانون‌های تشیع تبدیل کرد.

در ادامه، حوزه‌های علمیه در قم شکل گرفت و عالمان، عابدان، اندیشمندان و مراجع بزرگی تربیت شدند؛ بزرگانی که نه‌تنها در ایران، بلکه در سطح منطقه و جهان اسلام منشأ تحولات مهمی شدند و اندیشه‌ای نو را از دل معارف اسلامی به جهان عرضه کردند.

همه این آثار، برخاسته از حرکت و هجرت یک بانوی بزرگ در سایه عفاف، ایمان، ولایت‌مداری و حضور فعال اجتماعی است.

آغاز هفته دفاع مقدس

مناسبت دیگر، آغاز هفته دفاع مقدس است.

دفاع مقدس یک گنجینه تمام‌نشدنی است؛ گنجینه‌ای که در سایه آن، هوشیاری، شجاعت، خودباوری و بالندگی در جامعه ما تقویت شد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، تحولات مهمی در منطقه ایجاد شد و دشمنان انقلاب اسلامی به این نتیجه رسیدند که باید جمهوری اسلامی ایران را مهار کنند. به همین دلیل، جنگ هشت‌ساله بر ملت ایران تحمیل شد.

هدف نخست دشمن، ساقط کردن نظام جمهوری اسلامی و براندازی بود. وقتی در این هدف ناکام ماندند، مسئله تجزیه ایران را دنبال کردند و پس از ناکامی در آن، تلاش کردند مانع سازندگی، پیشرفت و تبدیل شدن ایران به یک کشور قدرتمند در عرصه‌های مختلف شوند.

در کنار این اهداف، حمایت از رژیم صهیونیستی نیز همواره در دستور کار دشمنان قرار داشته است.

اما ملت ایران در دوران دفاع مقدس ایستادگی کرد و بسیاری از محاسبات دشمنان را برهم زد.

امروز نیز دشمن با ابزارهای مختلف وارد میدان شده است؛ از جنگ اقتصادی و جنگ روانی گرفته تا ایجاد اختلاف، ناامنی و تلاش برای ایجاد اغتشاش.

اما ملت ایران در برابر این فشارها ایستادگی کرده و دشمن نتوانسته به اهداف خود دست پیدا کند.

حتی آثار و پیام‌های دفاع مقدس در منطقه نیز قابل مشاهده است. جریان‌های مقاومت در منطقه با الهام از فرهنگ مقاومت و ایستادگی، توانسته‌اند معادلات جدیدی را رقم بزنند.

در این زمینه، حرکت انصارالله یمن نمونه‌ای قابل توجه است. آنچه در یمن اتفاق افتاده را نمی‌توان صرفاً یک توانمندی نظامی دانست؛ بلکه در نگاه دینی، ایمان، توکل و استقامت از عوامل مهم این ایستادگی است.

خداوند متعال می‌فرماید:

«إِن تَنصُرُوا اللَّهَ يَنصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ»

همان نگاهی که ملت ایران در دوران دفاع مقدس داشت و در جریان آزادسازی خرمشهر نیز این حقیقت را با جمله معروف «خرمشهر را خدا آزاد کرد» بیان کرد.

تحولات یمن و ایستادگی مردم این کشور، از منظر حامیان مقاومت، نمونه‌ای از تحقق وعده‌های الهی در سایه ایمان، توکل و استقامت دانسته می‌شود.

آغاز سال تحصیلی؛ بهار تعلیم و تربیت

وقت خطبه به پایان رسیده بود، اما چند مناسبت مهم باقی مانده است که لازم می‌دانم به آن‌ها اشاره کنم.

آغاز سال تحصیلی جدید و بهار تعلیم و تربیت را به همه دانش‌آموزان عزیز، معلمان و فرهنگیان گرامی و خانواده‌های محترم تبریک عرض می‌کنم.

امسال فضای تعلیم و تربیت با توجه به تجربه‌هایی که دانش‌آموزان و نسل جوان ما در حوادث و شرایط اخیر به دست آورده‌اند، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است.

دانش‌آموزان ما در همین ایام با واقعیت‌های بیشتری از دشمن و شیوه‌های دشمنی آشنا شدند.

دشمن‌شناسی باید یکی از موضوعات مهم در نظام تعلیم و تربیت باشد. دشمن آن‌قدر وقیح شده است که حتی به مدرسه شجره طیبه میناب حمله کرده و دانش‌آموزان را به شهادت رسانده است.

باید از خودمان بپرسیم: چرا دانش‌آموز؟ چرا دانشجو؟ چرا دختران و پسران نوجوان؟

پاسخ روشن است؛ زیرا نسل جوان، دانش‌آموزان و دانشجویان، سرمایه‌های آینده کشور و زمینه‌سازان پیشرفت ایران هستند.

بنابراین معلمان، فرهنگیان و فرهیختگان ما باید در عرصه تعلیم و تربیت، این مسائل را برای نسل جوان تبیین و تحلیل کنند و جریان نفوذ را جدی بگیرند.

ضرورت هوشیاری فرهنگی

در شرایط امروز، باید نسبت به مسائل فرهنگی و اجتماعی نیز هوشیار باشیم.

گاهی شاهد بازگشت برخی چهره‌ها و جریان‌هایی هستیم که سابقه مواضع بحث‌برانگیز داشته‌اند. همچنین در برخی جشنواره‌های خارجی، مطالب و مواضعی علیه جمهوری اسلامی و ارزش‌های جامعه ایرانی مطرح می‌شود.

در چنین شرایطی، لازم است تفاوت میان نقد، آزادی بیان و فعالیت فرهنگی از یک سو و رفتارهایی که به باورهای دینی و ارزش‌های جامعه توهین می‌کنند از سوی دیگر، برای مردم و مسئولان به‌درستی تبیین شود.

از سوی دیگر، نباید دستاوردهای زنان ایرانی را نادیده گرفت.

زنان جامعه ایران در عرصه‌های مختلف علمی، پزشکی، مهندسی، قضایی، سیاسی و اجتماعی حضور فعال دارند و در بخش‌های گوناگون کشور نقش‌آفرینی می‌کنند.

حتی در عرصه‌های علمی و دفاعی نیز زنان ایرانی نقش‌های مهمی بر عهده دارند.

بنابراین اگر قرار است درباره حقوق و جایگاه زنان سخن گفته شود، باید پیشرفت‌ها، توانمندی‌ها و نقش‌آفرینی زنان ایرانی نیز مورد توجه قرار گیرد و در عین حال، جنایاتی که علیه زنان و کودکان در مناطق جنگ‌زده صورت گرفته است نیز برای افکار عمومی جهان تبیین شود.

تذکر درباره محتوای فرهنگی و صداوسیمای مازندران

در همین زمینه، لازم می‌دانم به موضوعی که در برنامه‌ای از سیمای مرکز مازندران مشاهده کردم، اشاره کنم.

در برنامه‌ای با عنوان «شمالی‌ها» که شب گذشته پخش شد، در آستانه هفته دفاع مقدس و رزمایش «جان‌فدا»، شعری به زبان مازندرانی اجرا شد که عباراتی درباره لباس پلنگی و فضای جنگی داشت.

ممکن است این موضوع از روی غفلت و بدون قصد خاصی اتفاق افتاده باشد؛ اما لازم است مسئولان صداوسیمای مازندران نسبت به محتوایی که در چنین مناسبت‌هایی پخش می‌شود، دقت بیشتری داشته باشند.

استان مازندران در دوران دفاع مقدس، رزمندگان، فرماندهان و گردان‌های خط‌شکن بسیاری را تقدیم انقلاب و کشور کرده است. مردم این استان سابقه‌ای روشن در دفاع از ایران اسلامی دارند.

بنابراین در برنامه‌هایی که در آستانه هفته دفاع مقدس تولید و پخش می‌شوند، باید شأن و جایگاه فرهنگ ایثار و شهادت و لباس مقدس بسیجی و رزمندگان مورد توجه قرار گیرد.

بنده در جلسات مختلف، همواره هم نقاط قوت و هم نقاط ضعف صداوسیمای استان را مطرح کرده‌ام و امروز نیز این تذکر را از سر دلسوزی و برای اصلاح و جلوگیری از تکرار چنین مواردی بیان می‌کنم.

امیدواریم این مسئله ناشی از غفلت بوده باشد و ان‌شاءالله مسئولان صداوسیما نسبت به این موضوع توجه بیشتری داشته باشند.

ضرورت مقابله با انحراف و آسیب‌های اجتماعی

همچنین درباره برخی تجمعات و برنامه‌های شبانه، وقتی مسئولان نسبت به آثار اجتماعی و روانی برخی از این برنامه‌ها هشدار می‌دهند، باید موضوع را جدی گرفت و با نگاه کارشناسی بررسی کرد.

همه فعالان اجتماعی و فرهنگی، دستگاه قضایی و دستگاه‌های مسئول در حوزه امنیت و اطلاعات باید نسبت به آسیب‌هایی که می‌تواند انسجام اجتماعی و فرهنگی جامعه را تضعیف کند، هوشیار باشند.

همان‌طور که دستگاه قضایی در مبارزه با فساد اقتصادی وارد میدان شده است، در برابر انحرافات فرهنگی، اجتماعی و جریان‌هایی که موجب آسیب به ذهن و فکر جامعه می‌شوند نیز باید اقدامات قانونی و کارشناسی لازم انجام شود.

مبارزه با فساد و مقابله با انحراف، در چارچوب قانون و با رعایت حقوق مردم، می‌تواند در مسیر تقویت انسجام و وحدت همه‌جانبه جامعه قرار گیرد.

امیدواریم همه مسئولان، نخبگان، علما، فرهنگیان، خانواده‌ها و فعالان اجتماعی با هوشیاری و دلسوزی، برای حفظ ارزش‌های دینی، هویت ایرانی ـ اسلامی، پیشرفت کشور و تربیت نسل آینده تلاش کنند.