حجتالاسلام والمسلمین مرتضی مطیعی نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه سمنان در خطبههای نماز جمعه سمنان (۲۸ آذر ۱۴۰۴):
ویژگیهای آیتالله شاهچراغی(ره) شایسته الگوبرداری است/ ایشان عالمی نافع، مجاهدی مصمّم و خدمتگزاری صدیق بود/ از همه شخصیتها، مسئولان و اقشار مختلف مردم برای بزرگداشت ارتحال آیتالله شاهچراغی(ره) تشکر میکنم/ ماه «رجب» ماه ریزش گناهان و نزول رحمت الهی است/ امام محمد باقر(ع) هم با تحریف معارف اسلامی مبارزه کرد و هم تشکیلاتی منسجم از شیعیان را بوجود آورد/ استکبار جهانی همانند بنیامیه، فضیلتهای انسانی را بیارزش جلوه میدهد/ برای انتقال ارزشهای دفاعمقدس نباید به روشهای سنتی اکتفا کرد/ نباید گفت نسل تغییر کرده و نمیتوان کاری انجام داد!/ دستگاههای فرهنگی باید میزان اثرگذاری خود را ارزیابی کنند/ مسأله گرانی هم عامل خارجی دارد، هم عامل داخلی/ خرید بیش از حد نیاز، تعادل بازار را برهم میزند و گرانی را تشدید میکند/ در کنار تشدید نظارتها، مردم نیز گرانفروشی و احتکار را به مسئولان امر گزارش کنند/ در شب یلدا نیازمندان را فراموش نکنیم
شما عزیزان نمازگزار، بهویژه خودم را، خواهران گرامی و برادران عزیز را، به تقوای الهی در همه شئونات زندگی سفارش میکنم؛ باید تقوا را در تعامل با خانواده، در ارتباط با اجتماع، مسئولان در برخورد با کارمندان و ارباب رجوع، در اعمال فردی و اجتماعی و بهطور کلی در هر جا، هر پست، مقام و جایگاهی که قرار داریم رعایت کنیم. تقوا اصل نخست است؛ چراکه با رعایت تقوا، جایگاه ویژه انسان نزد خداوند متعال تثبیت میشود. خداوند کسانی را که تقوای بیشتری دارند، گرامیتر و دارای جایگاهی والاتر معرفی کرده است «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ»
رحلت حضرت آیتالله سید محمد شاهچراغی(ره) را بار دیگر به همه عزیزان تسلیت عرض میکنم. عرضم به محضر شما این است که همه استان، بهویژه این شهر، بیش از نیم قرن در محضر این بزرگوار بودند. ایشان حدود بیست سال از همین تریبون نماز جمعه ما را از فیض خود بهرهمند کردند و همه ما از هدایتهای ایشان استفاده بردیم.
با توجه به اینکه سالها در محضر حضرت آیتالله شاهچراغی(ره) بودیم، سجایای اخلاقی ایشان برای همه ما شایسته الگوگیری است.
در پیام مقام معظم رهبری به برخی ویژگیهای حضرت آیتالله شاهچراغی(ره) اشاره شد. مقام معظم رهبری سه ویژگی مهم را برای ایشان برشمردند: عالم، مجاهد و خَدوم.
یکی از ویژگیهای مرحوم شاهچراغی، انس با نیروهای انقلابی و جوانان بود؛ چه قبل از انقلاب و چه بعد از انقلاب. ایشان همواره با انقلابیون و بهویژه جوانان ارتباط و انس داشتند.
ویژگی دیگر مرحوم شاهچراغی(ره) جایگاه علمی و نقش عالم بودن ایشان است. روایت شریف از امام محمد باقر(ع) [که مولود اول ماه رجب است] که میفرماید: عالم و دانشمندی که مردم از علم او بهرهمند شوند، برتر از عبادت هفتاد هزار عابدی است که عبادت میکند اما کاری با دیگران ندارد.
بر این اساس، عالمی که علمش نافع باشد و مردم از آن استفاده کنند، جایگاهی بسیار والا دارد.
همه شما مستحضر هستید که این پنجاه سالی که آیتالله شاهچراغی(ره) در مسجد عابدینیه حضور داشتند، از قبل از انقلاب، یعنی از سال ۵۱ که تشریف آوردند، تا سالهای اخیر، نماز صبح، ظهر و شب را اقامه میفرمودند. هم گفتارشان اثرگذار بود و هم بهرهمندی از وجودشان و عملشان حاصل میشد. همه کسانی که پای منبر ایشان مینشستند، از موعظههای ایشان بهره میبردند و آنان که در درسهای تفسیر قرآن و نهجالبلاغه ایشان شرکت میکردند، از علمشان استفاده میکردند. این جنبه علمی یکی از ویژگیهای برجسته مرحوم شاهچراغی(ره) بود.
نکته دوم و ویژگی دیگر حضرت آیتالله شاهچراغی(ره) که در پیام مقام معظم رهبری مطرح شد، مجاهدت ایشان بود. از قبل از انقلاب تا پیروزی انقلاب اسلامی و حتی پس از آن، تا آخرین دقایقی که توان سخن گفتن داشتند، جهاد با زبان را ادامه دادند. حتی در یکی دو هفته آخر عمر شریفشان که توان تکلّم نداشتند همواره موعظه، روشنگری و جهاد تبیین داشتند.
مرحوم آیتالله شاهچراغی(ره) در سال ۱۳۵۱ به شهر سمنان آمدند و هنوز یک سال نگذشته بود که در بهمنماه سال ۱۳۵۲، ساواک برای ایشان پرونده سیاسی تشکیل داد. این مطلب مستند است و در اسناد استان که چاپ شده، آمده است. در این اسناد مرحوم شاهچراغی(ره) بهعنوان فردی افراطی، مخالف شاه، از طرفداران سرسخت امام خمینی(ره) و از محرّکین درجه یک و اصلی تظاهرات و مخالفتها معرفی شدهاند. در یکی از اسناد مربوط به سال ۱۳۵۷ آمده است که «شاهچراغی از روحانیون افراطی و فرصتطلب منطقه میباشد و به فعالیتهای ضد امنیتی خود یعنی تحریک و مسموم نمودن افکار مردم ادامه میدهد» یعنی همان روشنگری، بصیرتبخشی و آگاهی دادن به مردم.
در دوران دفاع مقدس، بسیاری از رزمندگانی که از مسجد عابدینیه و از همین شهر سمنان به جبهه اعزام میشدند، با تشویق، راهنمایی و ترغیب حضرت آیتالله شاهچراغی(ره) به جبهه رفتند. بسیاری از شهدای ما که به مقام رفیع شهادت نائل شدند، از نیروهای وابسته و تربیتیافته مسجد ایشان بودند.
ویژگی سوم که مقام معظم رهبری بیان فرمودند، خدوم بودن آیتالله شاهچراغی(ره) است. خدمات حضرت آیتالله شاهچراغی(ره) در این استان و شهر بسیار گسترده بود؛ شاید برخی هنوز از آنها اطلاع نداشته باشند. ایشان در همان ابتدای ورود، وقتی دیدند کسی به فکر ایتام نیست، مؤسسه ایتام را تأسیس کردند که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به دستور حضرت امام(ره) زیرمجموعه کمیته قرار گرفت و تا امروز نیز فعال است.
از دیگر خدمات آیتالله شاهچراغی(ره) تأسیس حوزه علمیه خواهران عصمتیه است. در زمانی که امکانات، بسیار محدود بود و حتی در بسیاری از مناطق حوزه برادران هم وجود نداشت، ایشان در سمنان حوزه خواهران را تأسیس کردند. شاگردان ایشان که امروز بسیاری از آنان از مبلغین، اساتید و افراد متقی شهر سمنان هستند، ثمره این اقدام بزرگ هستند و انشاءالله برکات وجودی آنان در پرونده اعمال ایشان ثبت خواهد شد.
یکی دیگر از نکات مهم، انس ایشان با عناصر انقلابی و جوانان و تربیت نیروهای انقلاب، چه قبل و چه بعد از انقلاب بود. این برای ما طلاب، معلمان، مربیان، مدیران و همه کسانی که مسئولیت تربیت نسل جوان را بر عهده دارند، درس بزرگی است. این انس سبب شد پیش از انقلاب اسلامی، مسجد ایشان یعنی مسجد عابدینیه یکی از پایگاههای اصلی انقلاب اسلامی باشد؛ جایی که اعلامیهها و اطلاعیههای حضرت امام(ره) چاپ و در سطح شهر توزیع میشد.
با آغاز جنگ تحمیلی نیز ایشان بارها شخصاً در جبههها حضور پیدا میکردند و گاه در زمان عملیاتها در کنار رزمندگان بودند. رزمندگان مشتاق حضور ایشان بودند و از حضورشان روحیه میگرفتند. آيتالله شاهچراغی(ره) به همه رزمندگان بسیجی در مناطق مختلف سرکشی و عنایت داشتند.
در یکی از اسناد ساواک مربوط به سال ۵۲ آمده است که نامبرده عضو جلسات اسلامی جوانان بوده و در این جلسات سخنرانی میکرده است. در سندی دیگر در سال ۵۷ آمده که «تا زمانی که سید محمد شاهچراغی در سمنان ساکن است، از تحریکات و تبلیغات خود دست برنمیدارد و بیشتر جوانان را از نظر فکری منحرف میکند» تعبیری که نشاندهنده عصبانیت رژیم پهلوی از روشنگریهای ایشان است، در حالیکه همین اقدامات موجب بیداری جوانان و مبارزه با طاغوت شاهنشاهی شد.
معمولاً خطبه اول، خطبه اخلاقی است. خلقیات این مرد الهی و عالم ربانی مورد توجه است. در پیام حضرت آیتالله نوری همدانی نیز آیتالله شاهچراغی(ره) با عنوان «عالم ربانی» یاد شدند؛ یعنی عالمی که از یکسو با خداوند و پروردگار ارتباط دارد و از سوی دیگر، مسئولیت تربیت و هدایت جامعه را بر عهده میگیرد.
امیدواریم انشاءالله این سید بزرگوار به تعبیر مقام معظم رهبری با اجداد طاهرین خود محشور شود و ما نیز با شفاعت این بزرگان، مشمول رحمت الهی قرار بگیریم. [پایان خطبه اول]
حجتالاسلام والمسلمین مرتضی مطیعی نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه سمنان در خطبههای نماز جمعه سمنان (۲۸ آذر ۱۴۰۴):
ویژگیهای آیتالله شاهچراغی(ره) شایسته الگوبرداری است/ ایشان عالمی نافع، مجاهدی مصمّم و خدمتگزاری صدیق بود/ از همه شخصیتها، مسئولان و اقشار مختلف مردم برای بزرگداشت ارتحال آیتالله شاهچراغی(ره) تشکر میکنم/ ماه «رجب» ماه ریزش گناهان و نزول رحمت الهی است/ امام محمد باقر(ع) هم با تحریف معارف اسلامی مبارزه کرد و هم تشکیلاتی منسجم از شیعیان را بوجود آورد/ استکبار جهانی همانند بنیامیه، فضیلتهای انسانی را بیارزش جلوه میدهد/ برای انتقال ارزشهای دفاعمقدس نباید به روشهای سنتی اکتفا کرد/ نباید گفت نسل تغییر کرده و نمیتوان کاری انجام داد!/ دستگاههای فرهنگی باید میزان اثرگذاری خود را ارزیابی کنند/ مسأله گرانی هم عامل خارجی دارد، هم عامل داخلی/ خرید بیش از حد نیاز، تعادل بازار را برهم میزند و گرانی را تشدید میکند/ در کنار تشدید نظارتها، مردم نیز گرانفروشی و احتکار را به مسئولان امر گزارش کنند/ در شب یلدا نیازمندان را فراموش نکنیم
شما عزیزان نمازگزار، بهویژه خودم را، خواهران گرامی و برادران عزیز را، به تقوای الهی در همه شئونات زندگی سفارش میکنم؛ باید تقوا را در تعامل با خانواده، در ارتباط با اجتماع، مسئولان در برخورد با کارمندان و ارباب رجوع، در اعمال فردی و اجتماعی و بهطور کلی در هر جا، هر پست، مقام و جایگاهی که قرار داریم رعایت کنیم. تقوا اصل نخست است؛ چراکه با رعایت تقوا، جایگاه ویژه انسان نزد خداوند متعال تثبیت میشود. خداوند کسانی را که تقوای بیشتری دارند، گرامیتر و دارای جایگاهی والاتر معرفی کرده است «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ»
رحلت حضرت آیتالله سید محمد شاهچراغی(ره) را بار دیگر به همه عزیزان تسلیت عرض میکنم. عرضم به محضر شما این است که همه استان، بهویژه این شهر، بیش از نیم قرن در محضر این بزرگوار بودند. ایشان حدود بیست سال از همین تریبون نماز جمعه ما را از فیض خود بهرهمند کردند و همه ما از هدایتهای ایشان استفاده بردیم.
با توجه به اینکه سالها در محضر حضرت آیتالله شاهچراغی(ره) بودیم، سجایای اخلاقی ایشان برای همه ما شایسته الگوگیری است.
در پیام مقام معظم رهبری به برخی ویژگیهای حضرت آیتالله شاهچراغی(ره) اشاره شد. مقام معظم رهبری سه ویژگی مهم را برای ایشان برشمردند: عالم، مجاهد و خَدوم.
یکی از ویژگیهای مرحوم شاهچراغی، انس با نیروهای انقلابی و جوانان بود؛ چه قبل از انقلاب و چه بعد از انقلاب. ایشان همواره با انقلابیون و بهویژه جوانان ارتباط و انس داشتند.
ویژگی دیگر مرحوم شاهچراغی(ره) جایگاه علمی و نقش عالم بودن ایشان است. روایت شریف از امام محمد باقر(ع) [که مولود اول ماه رجب است] که میفرماید: عالم و دانشمندی که مردم از علم او بهرهمند شوند، برتر از عبادت هفتاد هزار عابدی است که عبادت میکند اما کاری با دیگران ندارد.
بر این اساس، عالمی که علمش نافع باشد و مردم از آن استفاده کنند، جایگاهی بسیار والا دارد.
همه شما مستحضر هستید که این پنجاه سالی که آیتالله شاهچراغی(ره) در مسجد عابدینیه حضور داشتند، از قبل از انقلاب، یعنی از سال ۵۱ که تشریف آوردند، تا سالهای اخیر، نماز صبح، ظهر و شب را اقامه میفرمودند. هم گفتارشان اثرگذار بود و هم بهرهمندی از وجودشان و عملشان حاصل میشد. همه کسانی که پای منبر ایشان مینشستند، از موعظههای ایشان بهره میبردند و آنان که در درسهای تفسیر قرآن و نهجالبلاغه ایشان شرکت میکردند، از علمشان استفاده میکردند. این جنبه علمی یکی از ویژگیهای برجسته مرحوم شاهچراغی(ره) بود.
نکته دوم و ویژگی دیگر حضرت آیتالله شاهچراغی(ره) که در پیام مقام معظم رهبری مطرح شد، مجاهدت ایشان بود. از قبل از انقلاب تا پیروزی انقلاب اسلامی و حتی پس از آن، تا آخرین دقایقی که توان سخن گفتن داشتند، جهاد با زبان را ادامه دادند. حتی در یکی دو هفته آخر عمر شریفشان که توان تکلّم نداشتند همواره موعظه، روشنگری و جهاد تبیین داشتند.
مرحوم آیتالله شاهچراغی(ره) در سال ۱۳۵۱ به شهر سمنان آمدند و هنوز یک سال نگذشته بود که در بهمنماه سال ۱۳۵۲، ساواک برای ایشان پرونده سیاسی تشکیل داد. این مطلب مستند است و در اسناد استان که چاپ شده، آمده است. در این اسناد مرحوم شاهچراغی(ره) بهعنوان فردی افراطی، مخالف شاه، از طرفداران سرسخت امام خمینی(ره) و از محرّکین درجه یک و اصلی تظاهرات و مخالفتها معرفی شدهاند. در یکی از اسناد مربوط به سال ۱۳۵۷ آمده است که «شاهچراغی از روحانیون افراطی و فرصتطلب منطقه میباشد و به فعالیتهای ضد امنیتی خود یعنی تحریک و مسموم نمودن افکار مردم ادامه میدهد» یعنی همان روشنگری، بصیرتبخشی و آگاهی دادن به مردم.
در دوران دفاع مقدس، بسیاری از رزمندگانی که از مسجد عابدینیه و از همین شهر سمنان به جبهه اعزام میشدند، با تشویق، راهنمایی و ترغیب حضرت آیتالله شاهچراغی(ره) به جبهه رفتند. بسیاری از شهدای ما که به مقام رفیع شهادت نائل شدند، از نیروهای وابسته و تربیتیافته مسجد ایشان بودند.
ویژگی سوم که مقام معظم رهبری بیان فرمودند، خدوم بودن آیتالله شاهچراغی(ره) است. خدمات حضرت آیتالله شاهچراغی(ره) در این استان و شهر بسیار گسترده بود؛ شاید برخی هنوز از آنها اطلاع نداشته باشند. ایشان در همان ابتدای ورود، وقتی دیدند کسی به فکر ایتام نیست، مؤسسه ایتام را تأسیس کردند که پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به دستور حضرت امام(ره) زیرمجموعه کمیته قرار گرفت و تا امروز نیز فعال است.
از دیگر خدمات آیتالله شاهچراغی(ره) تأسیس حوزه علمیه خواهران عصمتیه است. در زمانی که امکانات، بسیار محدود بود و حتی در بسیاری از مناطق حوزه برادران هم وجود نداشت، ایشان در سمنان حوزه خواهران را تأسیس کردند. شاگردان ایشان که امروز بسیاری از آنان از مبلغین، اساتید و افراد متقی شهر سمنان هستند، ثمره این اقدام بزرگ هستند و انشاءالله برکات وجودی آنان در پرونده اعمال ایشان ثبت خواهد شد.
یکی دیگر از نکات مهم، انس ایشان با عناصر انقلابی و جوانان و تربیت نیروهای انقلاب، چه قبل و چه بعد از انقلاب بود. این برای ما طلاب، معلمان، مربیان، مدیران و همه کسانی که مسئولیت تربیت نسل جوان را بر عهده دارند، درس بزرگی است. این انس سبب شد پیش از انقلاب اسلامی، مسجد ایشان یعنی مسجد عابدینیه یکی از پایگاههای اصلی انقلاب اسلامی باشد؛ جایی که اعلامیهها و اطلاعیههای حضرت امام(ره) چاپ و در سطح شهر توزیع میشد.
با آغاز جنگ تحمیلی نیز ایشان بارها شخصاً در جبههها حضور پیدا میکردند و گاه در زمان عملیاتها در کنار رزمندگان بودند. رزمندگان مشتاق حضور ایشان بودند و از حضورشان روحیه میگرفتند. آيتالله شاهچراغی(ره) به همه رزمندگان بسیجی در مناطق مختلف سرکشی و عنایت داشتند.
در یکی از اسناد ساواک مربوط به سال ۵۲ آمده است که نامبرده عضو جلسات اسلامی جوانان بوده و در این جلسات سخنرانی میکرده است. در سندی دیگر در سال ۵۷ آمده که «تا زمانی که سید محمد شاهچراغی در سمنان ساکن است، از تحریکات و تبلیغات خود دست برنمیدارد و بیشتر جوانان را از نظر فکری منحرف میکند» تعبیری که نشاندهنده عصبانیت رژیم پهلوی از روشنگریهای ایشان است، در حالیکه همین اقدامات موجب بیداری جوانان و مبارزه با طاغوت شاهنشاهی شد.
معمولاً خطبه اول، خطبه اخلاقی است. خلقیات این مرد الهی و عالم ربانی مورد توجه است. در پیام حضرت آیتالله نوری همدانی نیز آیتالله شاهچراغی(ره) با عنوان «عالم ربانی» یاد شدند؛ یعنی عالمی که از یکسو با خداوند و پروردگار ارتباط دارد و از سوی دیگر، مسئولیت تربیت و هدایت جامعه را بر عهده میگیرد.
امیدواریم انشاءالله این سید بزرگوار به تعبیر مقام معظم رهبری با اجداد طاهرین خود محشور شود و ما نیز با شفاعت این بزرگان، مشمول رحمت الهی قرار بگیریم. [پایان خطبه اول]
مجدداً رحلت عالم ربانی، مرد اخلاق و عمل، حضرت آیتالله شاهچراغی(ره) را به همه عزیزان، بهویژه به خانواده و بیت مکرم ایشان تسلیت عرض میکنم. در همینجا وظیفه خود میدانم از مردم عزیز استان سمنان، شهرهای سمنان و دامغان و روستای حسنآباد قدردانی و تشکر کنم؛ چراکه انصافاً آنگونه که در شأن و شایسته این عالم بزرگوار بود، عرض احترام کردند و این رفتار قطعاً جزو ذخایر قیامت همه شما خواهد بود.
همچنین از نمایندگان محترم ولیفقیه در استانهای مختلف که بزرگواری کردند، پیام دادند، تماس گرفتند و تسلیت گفتند، صمیمانه تشکر میکنم. از همه مسئولان بزرگواری که در مراسم تشییع و بزرگداشت شرکت کردند نیز قدردانی دارم و امیدواریم همه عزیزانی که در تجلیل و تکریم یک عالم ربانی مشارکت کردند، مشمول پاداش عظیم الهی شوند.
در هفته آینده آغاز ماه مبارک رجب را در پیش داریم. روز اول این ماه، مصادف با ولادت باسعادت امام محمد باقر(ع) است. امام باقر(ع) در دوران امامت خود که حدود ۱۹ سال از سال ۹۵ تا ۱۱۴ هجری قمری به طول انجامید ـ دو اقدام بسیار مهم انجام دادند که متناسب با نیاز زمان خود بود.
نخستین اقدام حضرت باقر(ع) مبارزه فرهنگی و مقابله با تحریف معارف و احکام اسلامی است؛ چراکه بنیامیه در طول حکومت خود، با کارهایی سخیف معارف را از مسیر اصلی منحرف کرد، یعنی با حفظ ظاهری از دین و حتی قرائت و تلاوت قرآن، جامعه را به اشرافیگری، تجملگرایی و شهوترانی سوق دادند.
خودشان گرفتار این انحرافات بودند و عملاً آن را در جامعه ترویج میکردند؛ بهگونهای که بسیاری از فضیلتهای انسانی مانند تقوا و جهاد فیسبیلالله کمرنگ و بیارزش جلوه داده میشد و دیگر بعنوان ارزش تلقی نمیشد!
این همان روشی است که امروز نیز نظام سلطه برای جدا کردن نسل جوان از دین دنبال میکند؛ با ترویج شهوترانی و استفاده از ابزارهای رسانهای نوین در این جهت. این همان شیوهای است که بنیامیه مرتکب شد و امروز نیز استکبار جهانی، آمریکا و رژیم صهیونیستی در چارچوب نظام سرمایهداری لیبرال دنبال میکنند. همه ما باید هوشیار باشیم. امام باقر(ع) در زمان خود، با تربیت شاگردان فراوان در رشتههای مختلف علوم و معارف اسلامی، جلوی اینگونه انحرافها را گرفتند. ما نیز باید در زمان خود، به اندازه توان، دین را از خرافات و آنچه جزو دین نیست اما گاه بهتدریج بهعنوان دین تلقی میشود، حفظ کنیم.
اقدام دوم امام باقر(ع) ایجاد یک تشکل منسجم از طریق تربیت شاگردان و ارتباط دادن آنان با یکدیگر بود؛ اقدامی که سرآغاز شبکه وکلای امامان در دوران ائمه(س) بهویژه در عصر امام عسکری(ع) شد و پایه آن از زمان امام باقر(ع) گذاشته شد.
ماه رجب، ماه استغفار است؛ ماهی که با ولادت امام باقر(ع) آغاز میشود. به این ماه «رجبُ الأصب» میگویند، یعنی ماه ریزنده گناهان! ماهی که رحمت و آمرزش الهی بر بندگان فرو میریزد. رجب، شعبان و ماه مبارک رمضان، سه ماه ویژه اولیای الهی هستند؛ چراکه زمینه تقرب به خدا با استغفار، دعا و توسل در این ماهها بیش از پیش فراهم است و برای اولیای الهی، خودسازی از ماه رجب آغاز میشود. شایستهترین کار در این ماه نیز استغفار است.
در روایتی از امام باقر(ع) آمده است که گناهان آثار متفاوتی دارند؛ حضرت فرمود «إنَّ للّه ِ عُقوباتٍ في القُلوبِ والأبدانِ: ضَنْكٌ في المَعيشَةِ ووَهنٌ في العِبادَةِ، وما ضُرِبَ عَبدٌ بِعُقوبَهٍ أعظَمَ مِن قَسوَةِ القَلبِ» خداوند کیفرهایی را برای گناهان درنظر گرفته که برخی مربوط به قلب و برخی مربوط به بدن انسان هستند، برخی موجب تنگدستی و سختی معیشت میشوند، برخی توفیق عبادت را از انسان میگیرند، و برخی از همه بدتر، موجب قساوت قلب و سنگدلی میشوند.
انجام یکبار از برخی گناهان سبب قساوت قلب میشود و برخی دیگر نیز به تدریج و با استمرار، موجب قساوت قلب میشوند.
تنها راه زدودن قساوت قلب ناشی از گناهان، استغفار واقعی است. امیدواریم همه ما ماه رجب را درک کنیم، نه اینکه مانند ماههای دیگر بیاید و برود، بلکه با بهرهگیری از دعاها، نمازها و شبهای خاص این ماه، بهویژه شب جمعه آینده که «لیلةالرغائب» است، انس بیشتری با پروردگار متعال پیدا کنیم. مستحب است کسی که اعمال آن شب را بجا می آورد، در روز پنجشنبه نیز روزه بگیرد.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در سالهای گذشته همواره بر خودسازی در این ماهها تأکید داشتهاند. اخیراً نیز در دیدار با دستاندرکاران کنگره شهدای استان البرز، بیانات بسیار مهمی ایراد فرمودند که اختصاص به آن کنگره یا آن استان ندارد، بلکه برای همه ماست؛ بهویژه رزمندگان، فعالان فرهنگی و دلسوزان نظام و دین.
نکته نخست، انتقال ارزشها و انگیزههای دفاع مقدس به نسل جوان است؛ آن هم نه صرفاً با روشهای سنتی مانند نقل خاطره یا چاپ کتاب، بلکه با رویکردی هنرمندانه و استفاده هدفمند از فناوریهای نوین، از جمله ابزارهای جدید رسانهای و هوش مصنوعی.
نکته دوم، امیدبخشی بود؛ معظمله فرمودند با وجود هجمههای سنگین رسانهای، جوانان ما توانستهاند هویت دینی خود را حفظ کنند، لذا نباید گفت نسل تغییر کرده و نمیتوان کاری کرد! شما در محرم و صفر میبینید هزاران نفر در یک مجلس عزا شرکت میکنند یا در مراسم اعتکاف و غیره حضور پرشوری دارند.
حضرت آقا فرمودند مسئله اصلی، ضعف و کمکاری در تبیین درست این ارزشهاست. ایشان صراحتاً فرمودند نباید به صِرف برگزاری مراسم و کنگرهها دل خوش کنیم، بلکه میزان تأثیرگذاری این برنامهها مهم است.
ایشان یک هشدار فرهنگی هم دادند، اینکه ببینیم برخی دستگاههای فرهنگی و تبلیغی و مسئولان امر و متولیان مؤسسات، آنچه از آنها انتظار میرود انجام نمیدهند و در انتقال ارزشهای دفاع مقدس کوتاهی میکنند! بهنظرم بهتر است این دستگاهها عملکرد خود را ارزیابی کنند و اگر کمکاری شده جبران شود، بنده عرض نمیکنم مثلاً یک بنر چاپ شود و بالای سر خودشان نصب کنند، نه! انتقال ارزشهای دفاع مقدس بطور عمیق و همانگونه که معظمله فرمودند دنبال شود.
مقام معظم رهبری فرمودند انگیزههای شهدا نباید به احساسات و هیجانات تقلیل یابد! بلکه باید مبانی عمیق آن که به شوق به شهادت، احساس تکلیف دینی و مسئولیتپذیری منجر میشد به نسل جدید معرفی و منتقل گردد. به فرمایش حضرت آقا شوق به لقاءالله.
همچنین احساس تکلیف دینی در میان تعداد زیادی از دانشجویان وجود داشت؛ بهگونهای که آن زمان به افرادی که مثلاً در دانشگاه تهران یا دانشگاه مشهد قبول شده بودند میگفتیم برو تحصیلاتت را ادامه بده، اما میگفتند اکنون در جبهه مسئولیت پذیرفته ایم و اسلحه به دست گرفتیم تا از نظام اسلامی دفاع کنیم. این احساس تکلیف دینی و روحیه مسئولیتپذیری که امیدواریم انشاءالله در میان همه مسئولان ما وجود داشته باشد، یکی از ارزشهای واقعی دفاع مقدس است.
همچنین مقابله جدی با دشمن؛ این حس مقابله با دشمن که در میان جوانان وجود دارد، میراث رزمندگان ما و شهدای ماست و انشاءالله باید به نسل جدید منتقل شود. این در واقع همان امیدی است که مقام معظم رهبری در همین سخنرانی و فرمایشات خود بیان کردند.
کار ما بسیار دشوار است، اما مقام معظم رهبری فرمودند در کنار همه این سختیها، تنگدستیها و مشکلات، نقاط مثبت فراوانی وجود دارد و آمادگیهای زیادی برای حرکت در جهت اسلام و انقلاب در کشور مهیا است که باید تقویت شود. نمونه آن، این دوازده روز جنگی که شما مشاهده کردید. این جنگ نشان داد چه افرادی و چه اشخاصی، که شاید انسان فکر میکرد با نظام زاویه دارند، مردانه میدان را نگه داشتند، در مقابل اسرائیل و آمریکا سینه سپر کردند.
ما امیدواریم انشاءالله در این مناسبتهای خاص، زمینههای معنوی ویژهای فراهم شود؛ مخصوصاً در سه ماه آینده که ماه رجب را داریم، سیزدهم رجب را داریم، همچنین نیمه شعبان، ولادت امام عصر(عج) است و در نیمه ماه مبارک رمضان نیز ولادت امام مجتبی(ع) را در پیش داریم. خودِ سطح این سه ماه ایجاب میکند که انشاءالله یک برنامهریزی جدی صورت بگیرد. حداقل سخنرانان ما هم دقت داشته باشند که بخشی از انتقال این ارزشهای دفاع مقدس بر عهده آنهاست و در مجالس، به واقعیات، فداکاریها و ایستادگیهای رزمندگان عزیز اشاره شود.
مطلب آخر را عرض میکنم تا وقت عزیزان کمتر گرفته شود. همینجا عذرخواهی میکنم؛ بنده دو سه هفته است که میخواهم این موضوع را عرض کنم، اما فرصت بیان آن فراهم نشد. بحث سرد بودن مکان مصلی و امکانات گرمایشی است که متأسفانه گرمایش از کف باید تأمین شود و تا الان انجام نشده است. امیدوار بودیم تا پایان زمستان حل شود، اما هنوز باقی مانده است. با این حال، خواهش میکنیم بزرگواران با پوشیدن لباس گرم، باعث بیماری خودشان نشوند. اگر مسئولان یا افراد بزرگواری که امکان کمک دارند بتوانند فعلاً بهصورت موقت بخاریهای بزرگتری که قابل استفاده در این فضا باشد تهیه کنند، بسیار کمککننده خواهد بود. به هر صورت، بنده از همه عزیزان عذرخواهی میکنم و تشکر میکنم از اینکه با همین اوضاع و احوال زحمت میکشید و نماز جمعه را کامل، فاخر و وزین برگزار میکنید.
در خصوص مسائل اقتصادی، اگر بخواهیم مشکلات اقتصادی جامعه را بررسی کنیم، باید چند مطلب را کنار هم ببینیم. بخش زیادی از مردم عزیز ما امروز با مشکلات اقتصادی مواجه هستند و گرانی قیمتها را بهصورت ملموس احساس میکنند، بهویژه دهکهای پایین جامعه. ما نیز با شما زندگی میکنیم و این مشکلات را لمس میکنیم. هیچکس نمیتواند گرانی را انکار کند، اگر کسی بگوید گرانی نیست گویا میخواهد جلوی خورشید را بگیرد. بدون تردید این مشکلات وجود دارد.
از سوی دیگر خدا را شکر میکنیم که کمبود کالا و اجناس نداریم؛ بازار و مغازهها پر از کالا است و قحطی وجود ندارد، هرچند قیمتها بالاست.
این گرانیها چند لایه دارد؛ یکی [و نه همه علت] از علل گرانیها که لایه بیرونی آن است و نمیتوان آنرا انکار کرد تحریمها و فشارهای بینالمللی است. دشمنان ما جنگ تمامعیار اقتصادی به راه انداختهاند؛ اجازه فروش نفت نمیدهند و حتی اگر فروخته شود، برای رسیدن آن به مقصد مانعتراشی میکنند و اگر متوجه شوند متعلق به ایران است مشکل ایجاد میکنند! این مسائل در کنار نوسانات ارزی، از عوامل بیرونی افزایش قیمتهاست.
در کنار آن، لایه میانی مشکلات نیز وجود دارد؛ زخمهای مدیریتی و ساختاری داخلی، از جمله ناهماهنگی دستگاههای اجرایی و ضعف در نظارتها. با وجود تلاشها و زحمات، این ضعفها در بازار مزید بر علت شده است که امیدواریم با تصمیمهای جدی و هماهنگی بیشتر مسئولان دولتی برطرف شود چراکه تعداد کسبه و مراکز فروش نیز زیاد است.
علاوه بر اینها، مسئولیتهای اجتماعی و فرهنگی خود ما نیز قابل طرح است. اینکه همه مشکلات را صرفاً به گردن دولت بیاندازیم، بی انصافی است. کسبه عزیز ما که ارادتمند و قدردان آنان هستیم در این امر نقش مهمی دارند. برخی فروشندگان، هر روز قیمت جدیدی اعلام میکنند گاهی یک کالا در چند مغازه کنار هم، چند قیمت دارد. این در حالی است که دولت امکان نظارت دائم بر همه واحدها را ندارد.
این امر یک مقدار به انصاف ما برمیگردد، همینطور باید الگوی مصرف خود را مدیریت کنیم. بخشی از مسئله گرانی به وجدان کاری و احساس مسئولیت اجتماعی مربوط است.
مثلا گاهی گفته میشود جوجه ریزی کم شده نباید میزان مصرف و تقاضا را افزایش داد. خرید بیش از نیاز، بهویژه در شرایط کمبود برخی کالاها، موجب تشدید گرانی و حتی ایجاد بازار سیاه میشود و برخی فروشندگان را به سمت گرانفروشی سوق میدهد. دولت در جای خودش باید وظایف خود را دنبال کند و امیدواریم کمبودها جبران شود. واردات را تسهیل کند و نظارت را افزایش دهد.
همینطور حمایت از کالاهای داخلی، بهویژه در حوزه لوازم خانگی نیز هنوز نیازمند فرهنگسازی بیشتر است.
اگر با نگاه امیدوارانه بنگریم، منابع طبیعی فراوان، نیروی انسانی جوان و تحصیلکرده و زیرساختهای قابل توجهی در کشور وجود دارد. ایران در مقایسه با بسیاری از کشورهای همتراز خود [از لحاظ دارایی و جمعیت] توانسته بهتر از پس مشکلات برآید و اقدامات مثبتی نیز از سوی دولت انجام شده که شایسته قدردانی است. نباید زبان تشکر از انسان گرفته شود، همین کالابرگ تا حدی به مردم بویژه اقشار کمدرآمد کمک کرده است. از دولت و مجلس به این جهت تشکر میکنیم و امیدواریم دهکهای پایین بیشتر مورد توجه باشند.
در موضوع ساماندهی بنزین نیز اقدامات مثبتی صورت گرفته که آثار خوبی داشته و نباید نادیده گرفته شود. برخی افراد که مالک چند خودرو بودند سهمیه بیشتری میگرفتند که اقدامات اخیر مصرف بنزین را کاهش خواهد داد. نباید این کارها را نادیده گرفت.
مردم عزیز ما تجربه عبور از بحرانهای سختتر از این را دارند و انشاءالله با وحدت و انسجام ملی، این مرحله را نیز پشت سر خواهند گذاشت. البته بسیاری از امور نیازمند اقدام عملی است، نه صرفاً گفتار. اگر نظارت بر بازار تشدید میشود باید نتیجه و فایدهای هم داشته باشد. مردم هم اگر با گرانفروشی روبرو میشوند به اطلاع مسئولان برسانند و وظیفه دولت هم پیگیری تخلفات از جمله احتکارها است. احتکار قیمت را بالا میبرد لذا اگر کسی مطلع میشود به دولت منعکس کند.
در پایان، با توجه به در پیش بودن شب یلدا و فرهنگ صلهرحم، یکی از بهترین کارها کمک به نیازمندان و مواسات است. باید بر تأمین مواد غذایی اصلی و مورد نیاز فقرا تمرکز شود. امیدواریم این شب که مانند سایر ایام سال است و میتوان آنرا به سرکشی به بزرگان و اقوام اختصاص داد، خدای ناکرده با گناه و معصیت همراه نشود. از خداوند میخواهیم عزت بیشتری به مردم عزیزمان عنایت فرماید و برای دشمنان این ملت نیز ذلت و شکست سریع و کامل مقدر نماید.
والسلام علیکم و رحمةالله و برکاته.