خطبهٔ اول نماز عبادی سیاسی جمعه
امام جمعه محترم حضرت حجتالاسلام والمسلمین غفاری
۲۱ شهریورماه ۱۴۰۴
بسماللهالرحمنالرحیم
الحمدلله ربّالعالمین، الصلاة و السلام علی سیدنا محمد و علی آله الطاهرین.
ای برادران و خواهران عزیز، اول از همه به خودمون یک توصیه ساده بگم: تقوا را دستکم نگیریم — یعنی مراقب باشیم گناه نکنیم، در کارهای زندگیمون انصاف رو رعایت کنیم، حق مردم رو ضایع نکنیم، و خدا رو همیشه حاضر و شاهد بدانیم.
امروز میخوام در مورد ظلم، فریاد زدن مقابل ظلم، تبعیت نکردن از ظالم و امید داشتن به یاری خدا صحبت کنم. قرآن چند آیه داره که خیلی صادقانه و بیپرده به مؤمنان میگه: وقتی ظلم هست، نباید بیحرکت باشی؛ وقتی دشمن دارد حقوقت را پایمال میکنه، نباید تسلیم بشی؛ وقتی کسی زورش بیشتره، نترس؛ چون خدا همیشه شنواست و داناست.
بیایید با چند آیه شروع کنیم و ببینیم چطور میشه اونها رو توی زندگی واقعی به کار بست.
آیهٔ اول
وَاللَّهُ لَا یُحِبُّ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَن ظُلِمَ وَ کَانَ اللَّهُ سَمِیعًا عَلِیماً (نساء: ۱۴۸)
خدا دوست نداره آدمها آشکارا بدیها رو با حرفشون جار بزنن — یعنی بدی و ظلم رو با صدای بلند افشا کنن — مگر وقتی که خودشون مظلوم باشن؛ و خدا شنوا و داناست.
«جهر بالسوء» یعنی بدی رو به شکلی که همه بشنون، بیان کردن. این همیشه خوب نیست؛ چون بعضی وقتها باعث اختلاف بیشتر، فتنه و ایجاد دشمنی اضافی میشه.
اما استثنا وجود دارد: وقتی کسی ظلم دیده — یعنی واقعاً تبعیض دیده، حقش خورده شده، کسی حقش را خورده باشد — در آن حالت حق دارد صدایش را بلند کند. فریاد بزند، مظلومیتش را به مردم نشان دهد، شکایت کند، خواستهاش را مطرح کند.
«وَ کَانَ اللَّهُ سَمِیعًا عَلِیماً» یعنی نگر نداشته باش که خدا نمیشنود یا نمیداند؛ او همه چیز را میشنود، از دلها باخبر است، از ظلمها باخبر است.
آیات مقاومت در برابر دشمن و حفظ زمین و حقوق
آیهٔ بقره ۱۹۱:
… وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ أَخْرِجُوهُمْ مِمَّا أَخْرَجُوکُمْ …
جایی که دشمن را پیدا کردید، با او بجنگید؛ و آنها را از جایی که شما را بیرون کردهاند بیرون کنید.
این آیه دربارهٔ کسانی است که مهاجماناند، کسانی که نه فقط دشمنی کلامی یا فکری دارند، بلکه وارد عمل شدهاند، خانهها را خراب کردهاند، مردم را از سرزمین خود بیرون کردهاند.
منظور این نیست هر وقت کسی اختلاف نظر دارد یا دشمنی افکار دارد، باید جنگگزاری شود، اما اگر تجاوز آشکار باشد، دفاع واجب است.
«از آنجا که شما را بیرون ساختند» یعنی ظلم آشکار، وقتی کسی به شما ظلم کرده، خانهات را گرفت، حق زندگی و داشتن آرامش را ازت گرفته؛ آن موقع باید بازگردانی حقوقات را دنبال کنی.
آیهٔ ممتحنه ۹:
«… إِنَّمَا یَنْهَاکُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِینَ قاتَلُوکُمْ فِی الدِّینِ وَ أَخْرَجُوکُمْ مِن دِیارِکُمْ وَ ظاهَرُوا عَلَى إخراجِکُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ … وَ مَنْ یَتَوَلَّوهُمْ فَأُولَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»
خداوند میگوید: شما نباید دوست یا یار کسانی باشید که در دین بر ضد شما جنگیدهاند، شما را از خانهتان راندهاند، یا کسانی که به این کار کمک کردهاند؛ و هر کس با آنها دوست باشد یا از آنها حمایت کند، خودش ظلم کرده است.
یعنی اگر کسی با ظلم علیه تو همکاری کند، نه فقط ظالم واقعی، بلکه همراه ظلم است و مسئول.
دوست بودن یا همراهی کردن با کسانی که ظلم میکنند به نوعی پذیرش ظلم است؛ این آیه میخواهد مؤمن را بیدار کند که اگر کسی ظلم کرده، حتی اگر به ظاهر دشمن نبود، اگر دستش در ظلم باشد یا کمک کند، باید از او جدا شد.
آیهٔ مائده ۳۸ (قطع دست دزد)
مرد دزد و زن دزد اگر دزدی کردهاند، دستشان را به عنوان مجازات آن کاری که کردهاند قطع کنید.
این حکم در شرایط سخت و با استانداردهای دقیق شرعی است؛ یعنی باید ثابت بشود دزدی، شرایطی وجود داشته باشد، مثلاً امنیت موجود باشد، شاهد معتبر، عدم اجبار و اضطرار و …
هدف از این حکم هم صرفاً تنبیه نیست، بلکه جلوگیری از فساد، بیم دادن به کسانی است که بخواهند جامعه را به هم بریزند، نظم را بر هم زنند.
آیهٔ انفال ۵۹
وَلَا یَحْسَبَنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّهُمْ سَبَقُوا ۚ إِنَّهُمْ لَا یُعْجِزُونَ
کسانی که کافر شدهاند نباید بفهمند که جلو زدهاند، یعنی برتری پیدا کردهاند؛ چون آنها هرگز نمیتوانند خدا را عاجز کنند.
اگر ظالم یا کافر قدرت داشته باشد، اگر متکی بر سلاح، پول، تبلیغات باشد، ممکن است احساس کند برنده است، اما قرآن میگوید اینطور نیست؛ هرچقدر زور داشته باشند، نمیتوانند ارادهٔ الهی را متوقف کنند.
این آیه امید است برای مؤمنان که بدانند، اگر حق باشند و صادق باشند، خدا پشت ماست، هیچ قدرت ظالمی نمیتواند جلوی کار حق را بگیرد.
آیهٔ آل عمران ۱۴۹‑۱۵۰
«ای کسانی که ایمان آوردهاید، اگر از کسانی که کافر شدهاند اطاعت کنید، شما را به عقب بر میگردانند و سرانجام زیانکار خواهید شد. ولی خدا مولا و یاور شماست و او بهترین ناصرین است.»
اگه مؤمنان پیروی کنند از کسانی که ایمان ندارند یا در کار ظلماند، آنها شما را عقب میکشند، به روز اول میبرند؛ اما اگر به خدا تکیه کنید، خدا پشتیبان شماست، و بهترین یار و یاور است.
یعنی بعضی وقتها ما فکر میکنیم با همراه شدن با قدرتها، با کسانی که زور دارند، میتونیم زندگی راحتتر کنیم یا کمتر آسیب ببینیم؛ ولی قرآن میگوید این کار باعث عقبماندگی میشه.
مؤمن باید اعتمادش به خدا باشد، راه حق را برود حتی اگر هزینه داشته باشد؛ چون خدا، یاورِ کسی است که قدم در راه حق گذاشته است.
جمعبندی و عمل کردن
خب، آیات که خواندیم به ما میگویند:
وقتی مظلوم شدی، گریه نکن فقط با اشک، حرف بزن، فریاد بزن، حقات را بخواه.
ظلم و تجاوز را تحمل نکن؛ خانه و حقوقات را حفظ کن.
اگر کسی در ظلم شریک است یا از آن حمایت میکند، از او فاصله بگیر.
از دشمن نترس، ولی دنبال راه درست باش.
امید داشته باش؛ چون خدا شنواست، داناست، و یاور مؤمنان است.
در پایان، این آیه را، که نشاندهندهٔ صداقت، مقاومت، امید و همراهی با اهل حق است، برایتان میخوانم:
«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ»
سوره توبه، آیه ۱۱۹
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
خطبه دوم نماز جمعه
به امامت حجتالاسلام و المسلمین غفاری
۲۱ شهریور ۱۴۰۴ – معیار مواجهه با دولتها
بسمالله الرحمن الرحیم
الحمد لله رب العالمین، و الصلاة و السلام علی سیدنا محمد و آله الطاهرین، و لعنة الله علی أعدائهم أجمعین من الآن إلی قیام یوم الدین.
خودم و همهی نمازگزاران عزیز را به رعایت تقوای الهی، پرهیز از گناه، و التزام به دستورات شرع مقدس دعوت میکنم.
معیار مواجهه با دولتها؛ تجلیل و نقد عالمانه
رهبر معظم انقلاب اسلامی، در کمتر از دو هفته، دو بار به طور ویژه از رئیسجمهور محترم تقدیر کردند. در روز شهادت امام رضا علیهالسلام، ایشان را «پرکار، پرتلاش و پیگیر» خواندند و تأکید کردند:
«از چنین مسئولانی باید قدرشناسی کرد.»
در دیدار مهم با رئیسجمهور و اعضای هیئت دولت در تاریخ ۱۶ شهریور نیز فرمودند:
«تشکر ویژه میکنم از رئیسجمهور محترم به خاطر کار متراکم و مفیدی که انجام میدهند... اینگونه کار کردن، با این انگیزهها و روحیه، همان چیزی است که کشور به آن نیاز دارد.»
در عین حال، معظمله با نگاه راهبردی، نقاط قوت را تجلیل کردند و نقاط ضعف را نیز با دلسوزی گوشزد نمودند تا به یاری خدا، دولت چهاردهم بتواند مسیر خدمتگزاری را هرچه بهتر ادامه دهد.
اولویت اول؛ معیشت مردم
رهبر انقلاب، حل مشکلات معیشتی مردم را اولویت اول اجرایی کشور دانستند. بهدنبال این مطالبه، دولت با تدبیر معاون اول محترم، «ستاد راهبردی معیشت» را تشکیل داد. وظیفه این ستاد، ایجاد هماهنگی میان دستگاههای اقتصادی، تثبیت قیمتها، تأمین کالاهای اساسی، و پیگیری شفاف اقدامات در حوزه معیشت مردم است.
اما باید گفت کافی نیست فقط ستاد تشکیل شود، باید اثر آن در سفره مردم دیده شود. امروز شاهد افزایش شدید قیمت کالاهای اساسی هستیم. سخن از مسکن و خودرو نمیگوییم؛ اینها برای طبقات متوسط به پایین به رؤیایی دوردست تبدیل شدهاند.
قیمت حبوبات مانند لوبیا و عدس، اقلام ساده و ضروری سفره مردم، بهشدت افزایش یافته و عملاً دولت کنترل بازار را رها کرده است.
امام صادق علیهالسلام در حدیثی مهم هشدار میدهند:
«گرانی قیمتها، اخلاق و رفتار مردم را فاسد میکند، امانتداری را از بین میبرد، و مسلمان را از فشار زندگی به ستوه میآورد.»
(الکافی، ج۵، ص۱۶۴)
این روایت نشان میدهد که گرانی صرفاً یک مسأله اقتصادی نیست، بلکه یک بحران اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی است. پس برخورد با آن باید با جدیت، نظارت میدانی، و حمایت واقعی از مردم همراه باشد.
تحولات فلسطین و تجاوز جدید صهیونیستها
در هفته جاری، رژیم کودککش صهیونیستی، جنایتی جدید را در منطقه «قطر» مرتکب شد. سؤال این است: چرا در این زمان؟
از ۷ اکتبر تاکنون، با وجود همه جنایات رژیم صهیونیستی و ترور فرماندهان مقاومت، نه تنها ضربه کاری به نیروهای مقاومت وارد نشده، بلکه طبق گزارشها، تعداد نیروهای مقاومت از قبل هم بیشتر شده و عملیاتهای آنها گستردهتر شده است.
با وجود کشتار، بمباران و تخریب، نه حماس تسلیم شد، نه اسرای صهیونی آزاد شدند، و نه حزبالله خلع سلاح شد.
رژیم صهیونیستی در بنبست افتاده و در تلاش است با انجام عملیاتهایی نمایشی، برای خود پیروزی خیالی بتراشد.
این حمله در زمانی انجام شد که طرح آتشبس در حال بررسی بود و حتی ترامپ ادعا کرده بود که خودش تضمین آتشبس را خواهد داد. اما در همین زمان، صهیونیستها حمله میکنند؛ یعنی مذاکرات، برای آنان فقط ابزار فریب است. این ماجرا بیشباهت به تجربه تلخ مذاکرات ایران نیست.
جالبتر آنکه آمریکا ادعا میکند از این حمله بیخبر بوده، اما برخی رسانهها میگویند آمریکا به قطر اطلاع داده بوده است، در حالی که قطر تکذیب کرده و گفته بعد از حمله باخبر شده است.
این یعنی حتی متحد بودن با آمریکا و دادن ۴۰۰ میلیارد دلار و هدیه دادن هواپیماهای لوکس هم امنیت نمیآورد.
خطر صهیونیسم برای همه منطقه
امروز روشن شده که هدف اسرائیل، فقط ایران نیست. کل کشورهای منطقه هدف صهیونیسم هستند.
امید است کشورهای اسلامی به این بصیرت برسند که مهمترین نیاز امروز، وحدت و همگرایی است. ایران اسلامی با همه سختیها نشان داده توانایی مقاومت و ایستادگی دارد.
اگر به جای واگرایی و دنبالهروی از غرب، سرمایهها در خود منطقه خرج میشد و همافزایی شکل میگرفت، نه اسرائیل و نه آمریکا جرأت چنین اقدامات جنایتآمیزی را نداشتند.
هفته وقف؛ صدقه جاریهای برای همیشه
در آستانه هفته وقف هستیم. وقف، صدقه جاریهای است که پس از مرگ انسان نیز ثواب آن باقی میماند.
متأسفانه بسیاری از موقوفات، به دلیل نیتهای محدود، عملاً کارآیی محدودی دارند. برای مثال، وقتی وقفی فقط برای دهه محرم یا تنها برای مراسم خاصی تعیین میشود، نمیتوان در طول سال از آن بهره برد.
بهتر است مردم، در هنگام وقف، نیّت عام داشته باشند تا بتوان از موقوفات در حوزههای مختلف از جمله کمک به نیازمندان، بهداشت، آموزش، ساخت مسجد، خانه عالم، و ترویج دین استفاده کرد.
جمعبندی
وظیفه ما در قبال دولت، هم تقدیر از زحمات واقعی است و هم نقد منصفانه در جهت اصلاح.
مسؤولان باید به فریاد معیشت مردم گوش دهند؛ با آمار و ستاد مشکل حل نمیشود.
جهان اسلام باید از خواب غفلت بیدار شود؛ اسرائیل دشمن همه است، نه فقط ایران.
وحدت، مقاومت، و خودباوری، کلید پیروزی است.
وقف سنتی مبارک است؛ اما باید با نگاه وسیع و کاربردی انجام شود.